सण-उत्सव, लग्नसराई आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांच्या पार्श्वभूमीवर बाजारात पनीर, खवा आणि मिठाईची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. याच वाढत्या मागणीचा फायदा घेऊन काही भेसळखोरांकडून कृत्रिम किंवा सिंथेटिक पनीर आणि खव्याची विक्री केली जात असल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे, ज्यामुळे ग्राहकांनी खरेदी करताना अधिक सतर्क राहणे आवश्यक आहे. दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांमधील ही भेसळ केवळ आर्थिक फसवणूक नसून ती थेट नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित गंभीर बाब आहे. अन्न सुरक्षा तज्ज्ञांनुसार, काही ठिकाणी खवा व पनीर तयार करण्यासाठी निकृष्ट दर्जाचे दूध, स्टार्च, रिफाइंड तेल, कृत्रिम रंग, रसायने तसेच इतर हानिकारक पदार्थांचा वापर केला जातो. अशा पदार्थांच्या सेवनाने पोटाचे विकार, अन्नविषबाधा, उलट्या, जुलाब तसेच यकृत व मूत्रपिंड संबंधित समस्या उद्भवू शकतात. विशेषतः दिवाळी, गणेशोत्सव, नवरात्र, लग्नसराई आणि इतर सणांच्या काळात खवा व पनीरची मागणी वाढल्याने कमी खर्चात अधिक नफा मिळवण्यासाठी काही व्यापारी बनावट पदार्थ तयार करतात. ग्रामीण भागासह शहरांमध्येही खुल्या स्वरूपात विकले जाणारे हे पदार्थ गुणवत्तेबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण करतात आणि भेसळयुक्त पदार्थ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वाढवतात. वैद्यकीय तज्ज्ञांनी चेतावणी दिली आहे की भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांच्या नियमित सेवनामुळे पचनसंस्थेचे विकार, त्वचेचे आजार आणि यकृत व मूत्रपिंडांवर ताण येऊ शकतो, ज्यामुळे लहान मुले, वृद्ध नागरिक आणि गर्भवती महिलांसाठी धोका अधिक गंभीर ठरू शकतो. भेसळयुक्त पनीर आणि खवा ओळखण्यासाठी काही प्राथमिक चाचण्या सुचवण्यात आल्या आहेत. शुद्ध पनीर मऊ, लवचिक आणि दुधाचा नैसर्गिक सुगंध असलेले असते; ते हाताने दाबल्यास सहज तुटत असेल किंवा रबरासारखे ताणले जात असेल तर भेसळ असू शकते. गरम पाण्यात टाकल्यावर त्याचा रंग व पोत नैसर्गिक राहतो. शुद्ध खव्याला दुधाचा नैसर्गिक सुगंध असून तो मऊसर वाटतो; अतिशय पांढरा, चमकदार, कृत्रिम रंगाचा, तेलकट किंवा चिकट खवा भेसळयुक्त असण्याची शक्यता असते. ग्राहकांनी नेहमी परवानाधारक व विश्वासार्ह दुकानातूनच खरेदी करावी, पॅकबंद पदार्थांवरील उत्पादन व कालबाह्यता तारीख तपासावी, खरेदीचे बिल घ्यावे, अतिशय कमी दरातील पदार्थांबाबत संशय बाळगावा आणि संशयास्पद पदार्थ आढळल्यास अन्न व औषध प्रशासनाकडे तक्रार करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. अन्न सुरक्षा विभागाने बाजारातील पनीर, खवा आणि मिठाईचे नमुने नियमितपणे तपासण्यासाठी अचानक धाडी टाकून दोषींवर कठोर कारवाई करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे. चव आणि स्वस्त दरापेक्षा आरोग्याला अधिक महत्त्व देऊन, ग्राहकांनी जागरूक राहून शुद्ध अन्नपदार्थांची निवड करावी, हा 'सावधान ग्राहक, सुरक्षित आरोग्य' संदेश लक्षात ठेवणे ही काळाची गरज आहे.

Vinod

गडचिरोली, गडचिरोली, महाराष्ट्र•

3 hrs ago

सण-उत्सव, लग्नसराई आणि विविध धार्मिक कार्यक्रमांच्या पार्श्वभूमीवर बाजारात पनीर, खवा आणि मिठाईची मागणी मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. याच वाढत्या मागणीचा फायदा घेऊन काही भेसळखोरांकडून कृत्रिम किंवा सिंथेटिक पनीर आणि खव्याची विक्री केली जात असल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे, ज्यामुळे ग्राहकांनी खरेदी करताना अधिक सतर्क राहणे आवश्यक आहे. दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांमधील ही भेसळ केवळ आर्थिक फसवणूक नसून ती थेट नागरिकांच्या आरोग्याशी संबंधित गंभीर बाब आहे. अन्न सुरक्षा तज्ज्ञांनुसार, काही ठिकाणी खवा व पनीर तयार करण्यासाठी निकृष्ट दर्जाचे दूध, स्टार्च, रिफाइंड तेल, कृत्रिम रंग, रसायने तसेच इतर हानिकारक पदार्थांचा वापर केला जातो. अशा पदार्थांच्या सेवनाने पोटाचे विकार, अन्नविषबाधा, उलट्या, जुलाब तसेच यकृत व मूत्रपिंड संबंधित समस्या उद्भवू शकतात. विशेषतः दिवाळी, गणेशोत्सव, नवरात्र, लग्नसराई आणि इतर सणांच्या काळात खवा व पनीरची मागणी वाढल्याने कमी खर्चात अधिक नफा मिळवण्यासाठी काही व्यापारी बनावट पदार्थ तयार करतात. ग्रामीण भागासह शहरांमध्येही खुल्या स्वरूपात विकले जाणारे हे पदार्थ गुणवत्तेबाबत गंभीर प्रश्न निर्माण करतात आणि भेसळयुक्त पदार्थ ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता वाढवतात. वैद्यकीय तज्ज्ञांनी चेतावणी दिली आहे की भेसळयुक्त दुग्धजन्य पदार्थांच्या नियमित सेवनामुळे पचनसंस्थेचे विकार, त्वचेचे आजार आणि यकृत व मूत्रपिंडांवर ताण येऊ शकतो, ज्यामुळे लहान मुले, वृद्ध नागरिक आणि गर्भवती महिलांसाठी धोका अधिक गंभीर ठरू शकतो. भेसळयुक्त पनीर आणि खवा ओळखण्यासाठी काही प्राथमिक चाचण्या सुचवण्यात आल्या आहेत. शुद्ध पनीर मऊ, लवचिक आणि दुधाचा नैसर्गिक सुगंध असलेले असते; ते हाताने दाबल्यास सहज तुटत असेल किंवा रबरासारखे ताणले जात असेल तर भेसळ असू शकते. गरम पाण्यात टाकल्यावर त्याचा रंग व पोत नैसर्गिक राहतो. शुद्ध खव्याला दुधाचा नैसर्गिक सुगंध असून तो मऊसर वाटतो; अतिशय पांढरा, चमकदार, कृत्रिम रंगाचा, तेलकट किंवा चिकट खवा भेसळयुक्त असण्याची शक्यता असते. ग्राहकांनी नेहमी परवानाधारक व विश्वासार्ह दुकानातूनच खरेदी करावी, पॅकबंद पदार्थांवरील उत्पादन व कालबाह्यता तारीख तपासावी, खरेदीचे बिल घ्यावे, अतिशय कमी दरातील पदार्थांबाबत संशय बाळगावा आणि संशयास्पद पदार्थ आढळल्यास अन्न व औषध प्रशासनाकडे तक्रार करावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे. अन्न सुरक्षा विभागाने बाजारातील पनीर, खवा आणि मिठाईचे नमुने नियमितपणे तपासण्यासाठी अचानक धाडी टाकून दोषींवर कठोर कारवाई करण्याची अपेक्षा व्यक्त केली आहे. चव आणि स्वस्त दरापेक्षा आरोग्याला अधिक महत्त्व देऊन, ग्राहकांनी जागरूक राहून शुद्ध अन्नपदार्थांची निवड करावी, हा 'सावधान ग्राहक, सुरक्षित आरोग्य' संदेश लक्षात ठेवणे ही काळाची गरज आहे.