सर्पदंश झाल्यास 'अंधश्रद्धा सोडा, त्वरित शासकीय रुग्णालयात उपचार घ्या' – जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. अभिजित गोल्हार गोंदिया: दरवर्षी दि.१९ सप्टेंबर रोजी 'आंतरराष्ट्रीय सर्पदंश जागरूकता दिन' पाळला जातो. गोंदिया जिल्हा हा बहुतांश वनव्याप्त आणि शेतीप्रधान असल्याने येथे पावसाळ्यात आणि हिवाळ्याच्या सुरुवातीला सर्पदंशाच्या घटनांमध्ये वाढ होते.या पार्श्वभूमीवर नागरिकांमध्ये जनजागृती व्हावी आणि वेळेत उपचार मिळून रुग्णाचे प्राण वाचावेत, यासाठी गोंदिया जिल्हा आरोग्य विभागातर्फे विशेष मोहीम राबवली जात आहे. जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.अभिजित गोल्हार यांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की, सर्पदंश ही पूर्णपणे बरी होणारी वैद्यकीय आणीबाणी आहे, त्यामुळे कोणत्याही परिस्थितीत घाबरून न जाता तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. डॉ. अभिजित गोल्हार यांनी दिलेला महत्त्वाचा संदेश आणि मार्गदर्शक सूचना: • सर्व शासकीय रुग्णालयांत लस उपलब्ध: गोंदिया जिल्ह्यातील सर्व प्राथमिक आरोग्य केंद्र, ग्रामीण रुग्णालये आणि जिल्हा सामान्य रुग्णालयात सर्पविषविरोधी लस (ASV - Anti Snake Venom) पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध आहे.हा उपचार पूर्णपणे मोफत केला जातो. • अंधश्रद्धेला बळी पडू नका: सर्पदंश झाल्यावर मंत्र-तंत्र, जडीबुटी किंवा भोंदू बाबांकडे जाऊन वेळ वाया घालवू नका.यामुळे विष शरीरात पसरते आणि रुग्णाचा जीव धोक्यात येतो. • वेळेचे महत्त्व (Golden Hour): सर्पदंश झाल्यानंतरचा पहिला १ तास अत्यंत महत्त्वाचा असतो. या काळात रुग्णाला रुग्णालयात पोहोचवल्यास त्याचे प्राण वाचण्याची शक्यता ९९% असते. • घाबरू नका, रुग्णाला धीर द्या: भीतीमुळे हृदयाचे ठोके वाढतात आणि विष शरीरात वेगाने पसरते.त्यामुळे रुग्णाला शांत ठेवा आणि त्याचा दंश झालेला भाग जास्त हलणार नाही याची काळजी घ्या. • दंशाच्या जागेवर चुकीचे प्रयोग टाळा: जखमेवर काप मारणे, तोंडातून विष चोखून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करणे किंवा घट्ट पट्टी बांधणे पूर्णपणे टाळावे. यामुळे रक्तप्रवाह थांबून अवयव निकामी होण्याचा धोका असतो. शेतकऱ्यांना आणि ग्रामीण नागरिकांना सल्ला: शेतात किंवा रात्रीच्या वेळी बाहेर पडताना पायात गमबूट किंवा शूज वापरावेत. हातामध्ये बॅटरी (टॉर्च) आणि लाकडी काठी बाळगावी.घराच्या आजूबाजूला पालापाचोळा किंवा कचरा साचू देऊ नये, जेणेकरून सापांचा वावर कमी होईल. "सर्पदंश झालेल्या रुग्णाला वेळेत योग्य वैद्यकीय उपचार मिळाल्यास त्याचे प्राण शंभर टक्के वाचू शकतात.आरोग्य यंत्रणा जिल्ह्यातील प्रत्येक नागरिकाच्या सेवेसाठी सज्ज आहे. काय करावे? (Do's) • रुग्णाला शांत ठेवा: सर्वात आधी रुग्णाला धीर द्या. भीतीमुळे हृदयाचे ठोके वाढतात आणि विष शरीरात वेगाने पसरते. • आरामदायी स्थितीत झोपवा: रुग्णाला सरळ आणि शांत झोपवा. दंश झालेला भाग (हात किंवा पाय) हृदयाच्या पातळीपेक्षा खाली ठेवावा. • दागिने व घट्ट कपडे काढा: दंश झालेल्या हाता-पायातील अंगठी, घड्याळ, पैंजण किंवा घट्ट कपडे त्वरित काढून टाका.विषामुळे सूज आल्यास हे अडकू शकतात. • जखम स्वच्छ करा: दंश झालेली जागा साबण आणि स्वच्छ पाण्याने हलक्या हाताने धुवा. • स्थिर ठेवा : दंश झालेला हात किंवा पाय हलणार नाही याची काळजी घ्या. यासाठी लाकडी पट्टी किंवा कापडाचा वापर करून तो भाग बांधून ठेवा, जसे फॅक्चर झाल्यावर करतात. • लवकर रुग्णालयात न्या: रुग्णाला त्वरित जवळच्या शासकीय रुग्णालय किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात घेऊन जा, जिथे Anti-Snake Venom (ASV) लस उपलब्ध असते. काय करू नये? (Don'ts) - हे करणे अत्यंत धोकादायक आहे • घट्ट पट्टी बांधू नका : दंश झालेल्या भागाच्या वर दोरी किंवा कपड्याने अतिशय घट्ट बांधू नका.यामुळे त्या भागाचा रक्तप्रवाह पूर्णपणे थांबून तो अवयव कायमचा निकामी होऊ शकतो. • जखमेवर काप मारू नका: ब्लेड किंवा चाकूने दंशाच्या जागेवर चिरफाड करू नका. यामुळे रक्तस्त्राव वाढतो आणि संसर्ग होऊ शकतो. • विष चोखून बाहेर काढू नका: तोंड लावून विष चोखण्याचा प्रयत्न करू नका.हे चित्रपटात दाखवले जात असले तरी वास्तविक जीवनात यामुळे विष चोखणाऱ्याच्या पोटात जाऊ शकते. • बर्फ किंवा रसायन लावू नका: जखमेवर बर्फ, पोटॅशियम परमँगनेट किंवा कोणतेही रसायन लावू नका. • अंधश्रद्धेला बळी पडू नका: मंत्र-तंत्र, जडीबुटी किंवा भोंदू बाबांकडे जाऊन वेळ वाया घालवू नका. त्यासाठी फक्त Anti-Snake Venom (ASV) हेच सर्पविषावर एकमेव प्रभावी औषध आहे. • रुग्णाला चालवू नका: रुग्णाला स्वतः चालत किंवा पळत जाऊ देऊ नका. त्याला वाहनाने किंवा स्ट्रेचरवरून घेऊन जा.

Rekhalal Rahangdale

Journalist तिरोडा, गोंदिया, महाराष्ट्र•

43 min ago

सर्पदंश झाल्यास 'अंधश्रद्धा सोडा, त्वरित शासकीय रुग्णालयात उपचार घ्या' – जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. अभिजित गोल्हार गोंदिया: दरवर्षी दि.१९ सप्टेंबर रोजी 'आंतरराष्ट्रीय सर्पदंश जागरूकता दिन' पाळला जातो. गोंदिया जिल्हा हा बहुतांश वनव्याप्त आणि शेतीप्रधान असल्याने येथे पावसाळ्यात आणि हिवाळ्याच्या सुरुवातीला सर्पदंशाच्या घटनांमध्ये वाढ होते.या पार्श्वभूमीवर नागरिकांमध्ये जनजागृती व्हावी आणि वेळेत उपचार मिळून रुग्णाचे प्राण वाचावेत, यासाठी गोंदिया जिल्हा आरोग्य विभागातर्फे विशेष मोहीम राबवली जात आहे. जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ.अभिजित गोल्हार यांनी नागरिकांना आवाहन केले आहे की, सर्पदंश ही पूर्णपणे बरी होणारी वैद्यकीय आणीबाणी आहे, त्यामुळे कोणत्याही परिस्थितीत घाबरून न जाता तातडीने वैद्यकीय मदत घ्यावी. डॉ. अभिजित गोल्हार यांनी दिलेला महत्त्वाचा संदेश आणि मार्गदर्शक सूचना: • सर्व शासकीय रुग्णालयांत लस उपलब्ध: गोंदिया जिल्ह्यातील सर्व प्राथमिक आरोग्य केंद्र, ग्रामीण रुग्णालये आणि जिल्हा सामान्य रुग्णालयात सर्पविषविरोधी लस (ASV - Anti Snake Venom) पुरेशा प्रमाणात उपलब्ध आहे.हा उपचार पूर्णपणे मोफत केला जातो. • अंधश्रद्धेला बळी पडू नका: सर्पदंश झाल्यावर मंत्र-तंत्र, जडीबुटी किंवा भोंदू बाबांकडे जाऊन वेळ वाया घालवू नका.यामुळे विष शरीरात पसरते आणि रुग्णाचा जीव धोक्यात येतो. • वेळेचे महत्त्व (Golden Hour): सर्पदंश झाल्यानंतरचा पहिला १ तास अत्यंत महत्त्वाचा असतो. या काळात रुग्णाला रुग्णालयात पोहोचवल्यास त्याचे प्राण वाचण्याची शक्यता ९९% असते. • घाबरू नका, रुग्णाला धीर द्या: भीतीमुळे हृदयाचे ठोके वाढतात आणि विष शरीरात वेगाने पसरते.त्यामुळे रुग्णाला शांत ठेवा आणि त्याचा दंश झालेला भाग जास्त हलणार नाही याची काळजी घ्या. • दंशाच्या जागेवर चुकीचे प्रयोग टाळा: जखमेवर काप मारणे, तोंडातून विष चोखून बाहेर काढण्याचा प्रयत्न करणे किंवा घट्ट पट्टी बांधणे पूर्णपणे टाळावे. यामुळे रक्तप्रवाह थांबून अवयव निकामी होण्याचा धोका असतो. शेतकऱ्यांना आणि ग्रामीण नागरिकांना सल्ला: शेतात किंवा रात्रीच्या वेळी बाहेर पडताना पायात गमबूट किंवा शूज वापरावेत. हातामध्ये बॅटरी (टॉर्च) आणि लाकडी काठी बाळगावी.घराच्या आजूबाजूला पालापाचोळा किंवा कचरा साचू देऊ नये, जेणेकरून सापांचा वावर कमी होईल. "सर्पदंश झालेल्या रुग्णाला वेळेत योग्य वैद्यकीय उपचार मिळाल्यास त्याचे प्राण शंभर टक्के वाचू शकतात.आरोग्य यंत्रणा जिल्ह्यातील प्रत्येक नागरिकाच्या सेवेसाठी सज्ज आहे. काय करावे? (Do's) • रुग्णाला शांत ठेवा: सर्वात आधी रुग्णाला धीर द्या. भीतीमुळे हृदयाचे ठोके वाढतात आणि विष शरीरात वेगाने पसरते. • आरामदायी स्थितीत झोपवा: रुग्णाला सरळ आणि शांत झोपवा. दंश झालेला भाग (हात किंवा पाय) हृदयाच्या पातळीपेक्षा खाली ठेवावा. • दागिने व घट्ट कपडे काढा: दंश झालेल्या हाता-पायातील अंगठी, घड्याळ, पैंजण किंवा घट्ट कपडे त्वरित काढून टाका.विषामुळे सूज आल्यास हे अडकू शकतात. • जखम स्वच्छ करा: दंश झालेली जागा साबण आणि स्वच्छ पाण्याने हलक्या हाताने धुवा. • स्थिर ठेवा : दंश झालेला हात किंवा पाय हलणार नाही याची काळजी घ्या. यासाठी लाकडी पट्टी किंवा कापडाचा वापर करून तो भाग बांधून ठेवा, जसे फॅक्चर झाल्यावर करतात. • लवकर रुग्णालयात न्या: रुग्णाला त्वरित जवळच्या शासकीय रुग्णालय किंवा प्राथमिक आरोग्य केंद्रात घेऊन जा, जिथे Anti-Snake Venom (ASV) लस उपलब्ध असते. काय करू नये? (Don'ts) - हे करणे अत्यंत धोकादायक आहे • घट्ट पट्टी बांधू नका : दंश झालेल्या भागाच्या वर दोरी किंवा कपड्याने अतिशय घट्ट बांधू नका.यामुळे त्या भागाचा रक्तप्रवाह पूर्णपणे थांबून तो अवयव कायमचा निकामी होऊ शकतो. • जखमेवर काप मारू नका: ब्लेड किंवा चाकूने दंशाच्या जागेवर चिरफाड करू नका. यामुळे रक्तस्त्राव वाढतो आणि संसर्ग होऊ शकतो. • विष चोखून बाहेर काढू नका: तोंड लावून विष चोखण्याचा प्रयत्न करू नका.हे चित्रपटात दाखवले जात असले तरी वास्तविक जीवनात यामुळे विष चोखणाऱ्याच्या पोटात जाऊ शकते. • बर्फ किंवा रसायन लावू नका: जखमेवर बर्फ, पोटॅशियम परमँगनेट किंवा कोणतेही रसायन लावू नका. • अंधश्रद्धेला बळी पडू नका: मंत्र-तंत्र, जडीबुटी किंवा भोंदू बाबांकडे जाऊन वेळ वाया घालवू नका. त्यासाठी फक्त Anti-Snake Venom (ASV) हेच सर्पविषावर एकमेव प्रभावी औषध आहे. • रुग्णाला चालवू नका: रुग्णाला स्वतः चालत किंवा पळत जाऊ देऊ नका. त्याला वाहनाने किंवा स्ट्रेचरवरून घेऊन जा.