लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे : अन्यायाविरुद्ध शब्दांचे शस्त्र उगारणारा जनतेचा साहित्यसम्राट- प्राचार्य भांडेकर श्री.संजय भांडेकर प्राचार्य भारत माध्यामिक व उच्च माध्यमिक शाळा रिसोड यांनी लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे, यांच्या जयंतीनिमित्त निमित्त दिलेले गोषवारा "जग बदल घालुनी घाव, सांगून गेले मला भीमराव" या ओजस्वी ओळी आजही समाजमनाला जागृत करतात. या ओळींचे निर्माते, लोकशाहीर, साहित्यरत्न अण्णाभाऊ साठे हे केवळ लेखक किंवा शाहीर नव्हते, तर ते शोषित, वंचित आणि कष्टकरी जनतेच्या वेदनांना शब्द देणारे युगपुरुष होते. त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांचे कार्य, विचार आणि साहित्य पुन्हा नव्याने स्मरणात आणणे ही काळाची गरज आहे. अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्म १ ऑगस्ट १९२० रोजी सांगली जिल्ह्यातील वाटेगाव येथे झाला. अत्यंत गरिबी, उपेक्षा आणि जातीय विषमतेचा सामना करत त्यांनी आयुष्याची वाटचाल केली. औपचारिक शिक्षणाची संधी मिळाली नसतानाही त्यांनी जीवनालाच आपली शाळा बनवले. समाजातील अन्याय, भूक, दारिद्र्य, श्रमिकांचे हाल आणि माणुसकीचा संघर्ष त्यांनी जवळून अनुभवला. त्याच अनुभवांना त्यांनी आपल्या लेखणीतून आणि शाहिरीतून अमर केले. अण्णाभाऊ साठे यांनी मराठी साहित्याला नवे सामाजिक भान दिले. त्यांनी कथा, कादंबरी, पोवाडे, लावण्या, लोकनाट्य आणि गीतांच्या माध्यमातून जनतेचा आवाज बुलंद केला. त्यांच्या लेखणीतून साकारलेली "फकिरा" ही कादंबरी मराठी साहित्याचा मैलाचा दगड ठरली. अन्यायाविरुद्ध उभा राहणाऱ्या सामान्य माणसाचा संघर्ष त्यांनी इतक्या प्रभावीपणे मांडला की आजही ती कादंबरी प्रेरणादायी मानली जाते. अण्णाभाऊंचे साहित्य हे केवळ मनोरंजनासाठी नव्हते, तर ते परिवर्तनाचे प्रभावी माध्यम होते. त्यांनी कामगार, शेतकरी, दलित, भटके-विमुक्त, कष्टकरी आणि उपेक्षित समाजाच्या भावना साहित्याच्या केंद्रस्थानी आणल्या. त्यांच्या शाहिरीने असंख्य लोकांच्या मनात स्वाभिमानाची ज्योत प्रज्वलित केली. त्यांच्या विचारांवर महात्मा ज्योतिराव फुले, राजर्षी शाहू महाराज आणि भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळीचा ठसा होता. समता, बंधुता, न्याय आणि मानवता ही मूल्ये त्यांनी आपल्या साहित्याद्वारे समाजापर्यंत पोहोचवली. म्हणूनच अण्णाभाऊ साठे हे केवळ एका समाजाचे नव्हे, तर संपूर्ण मानवतेचे लेखक ठरतात. आज विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या युगातही सामाजिक विषमता, बेरोजगारी, अन्याय आणि भेदभावाचे प्रश्न पूर्णपणे संपलेले नाहीत. अशा वेळी अण्णाभाऊंचे विचार अधिकच महत्त्वाचे ठरतात. त्यांच्या साहित्याचा अभ्यास म्हणजे समाजातील वास्तव समजून घेण्याचा आणि परिवर्तनाची प्रेरणा मिळवण्याचा मार्ग आहे. दुर्दैवाने, अनेकदा आपण त्यांच्या जयंतीला केवळ पुष्पहार अर्पण करून औपचारिकता पूर्ण करतो. प्रत्यक्षात त्यांच्या विचारांचे वाचन, संशोधन आणि आचरण हीच त्यांना खरी आदरांजली ठरेल. शाळा, महाविद्यालये, ग्रंथालये आणि सामाजिक संस्थांनी त्यांच्या साहित्याचे वाचन अभियान राबविणे ही काळाची गरज आहे. लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे हे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि सामाजिक इतिहासातील अजरामर व्यक्तिमत्त्व आहेत. त्यांच्या शब्दांनी लाखो वंचितांना जगण्याची नवी उमेद दिली. त्यांच्या लेखणीने अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा दिली आणि माणुसकीचा संदेश दिला. अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती ही केवळ स्मरणाचा दिवस नसून, समतेच्या समाजाची नव्याने शपथ घेण्याचा दिवस आहे. त्यांच्या विचारांचा दीप समाजमनात सतत प्रज्वलित राहिला, तरच त्यांच्या कार्याला खरी अभिवादन ठरेल.

के.के. रिपोर्टर

Spa रिसोड, वाशिम, महाराष्ट्र•

3 hrs ago

लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे : अन्यायाविरुद्ध शब्दांचे शस्त्र उगारणारा जनतेचा साहित्यसम्राट- प्राचार्य भांडेकर श्री.संजय भांडेकर प्राचार्य भारत माध्यामिक व उच्च माध्यमिक शाळा रिसोड यांनी लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे, यांच्या जयंतीनिमित्त निमित्त दिलेले गोषवारा "जग बदल घालुनी घाव, सांगून गेले मला भीमराव" या ओजस्वी ओळी आजही समाजमनाला जागृत करतात. या ओळींचे निर्माते, लोकशाहीर, साहित्यरत्न अण्णाभाऊ साठे हे केवळ लेखक किंवा शाहीर नव्हते, तर ते शोषित, वंचित आणि कष्टकरी जनतेच्या वेदनांना शब्द देणारे युगपुरुष होते. त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांचे कार्य, विचार आणि साहित्य पुन्हा नव्याने स्मरणात आणणे ही काळाची गरज आहे. अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्म १ ऑगस्ट १९२० रोजी सांगली जिल्ह्यातील वाटेगाव येथे झाला. अत्यंत गरिबी, उपेक्षा आणि जातीय विषमतेचा सामना करत त्यांनी आयुष्याची वाटचाल केली. औपचारिक शिक्षणाची संधी मिळाली नसतानाही त्यांनी जीवनालाच आपली शाळा बनवले. समाजातील अन्याय, भूक, दारिद्र्य, श्रमिकांचे हाल आणि माणुसकीचा संघर्ष त्यांनी जवळून अनुभवला. त्याच अनुभवांना त्यांनी आपल्या लेखणीतून आणि शाहिरीतून अमर केले. अण्णाभाऊ साठे यांनी मराठी साहित्याला नवे सामाजिक भान दिले. त्यांनी कथा, कादंबरी, पोवाडे, लावण्या, लोकनाट्य आणि गीतांच्या माध्यमातून जनतेचा आवाज बुलंद केला. त्यांच्या लेखणीतून साकारलेली "फकिरा" ही कादंबरी मराठी साहित्याचा मैलाचा दगड ठरली. अन्यायाविरुद्ध उभा राहणाऱ्या सामान्य माणसाचा संघर्ष त्यांनी इतक्या प्रभावीपणे मांडला की आजही ती कादंबरी प्रेरणादायी मानली जाते. अण्णाभाऊंचे साहित्य हे केवळ मनोरंजनासाठी नव्हते, तर ते परिवर्तनाचे प्रभावी माध्यम होते. त्यांनी कामगार, शेतकरी, दलित, भटके-विमुक्त, कष्टकरी आणि उपेक्षित समाजाच्या भावना साहित्याच्या केंद्रस्थानी आणल्या. त्यांच्या शाहिरीने असंख्य लोकांच्या मनात स्वाभिमानाची ज्योत प्रज्वलित केली. त्यांच्या विचारांवर महात्मा ज्योतिराव फुले, राजर्षी शाहू महाराज आणि भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या सामाजिक परिवर्तनाच्या चळवळीचा ठसा होता. समता, बंधुता, न्याय आणि मानवता ही मूल्ये त्यांनी आपल्या साहित्याद्वारे समाजापर्यंत पोहोचवली. म्हणूनच अण्णाभाऊ साठे हे केवळ एका समाजाचे नव्हे, तर संपूर्ण मानवतेचे लेखक ठरतात. आज विज्ञान-तंत्रज्ञानाच्या युगातही सामाजिक विषमता, बेरोजगारी, अन्याय आणि भेदभावाचे प्रश्न पूर्णपणे संपलेले नाहीत. अशा वेळी अण्णाभाऊंचे विचार अधिकच महत्त्वाचे ठरतात. त्यांच्या साहित्याचा अभ्यास म्हणजे समाजातील वास्तव समजून घेण्याचा आणि परिवर्तनाची प्रेरणा मिळवण्याचा मार्ग आहे. दुर्दैवाने, अनेकदा आपण त्यांच्या जयंतीला केवळ पुष्पहार अर्पण करून औपचारिकता पूर्ण करतो. प्रत्यक्षात त्यांच्या विचारांचे वाचन, संशोधन आणि आचरण हीच त्यांना खरी आदरांजली ठरेल. शाळा, महाविद्यालये, ग्रंथालये आणि सामाजिक संस्थांनी त्यांच्या साहित्याचे वाचन अभियान राबविणे ही काळाची गरज आहे. लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे हे महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि सामाजिक इतिहासातील अजरामर व्यक्तिमत्त्व आहेत. त्यांच्या शब्दांनी लाखो वंचितांना जगण्याची नवी उमेद दिली. त्यांच्या लेखणीने अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा दिली आणि माणुसकीचा संदेश दिला. अण्णाभाऊ साठे यांची जयंती ही केवळ स्मरणाचा दिवस नसून, समतेच्या समाजाची नव्याने शपथ घेण्याचा दिवस आहे. त्यांच्या विचारांचा दीप समाजमनात सतत प्रज्वलित राहिला, तरच त्यांच्या कार्याला खरी अभिवादन ठरेल.