जगाच्या गोंधळात मनाचा खरा आधार...! जगाच्या गोंधळात मनाचा खरा आधार...! समाजाला नष्ट करणारी शक्ती नेहमीच वाईट माणसांच्या रूपात दिसते, असे आपण सहज मानतो. पण वास्तव थोडं वेगळं असतं. अनेकदा समाजाचं खरं नुकसान वाईट लोकांमुळे नाही, तर चांगल्या माणसांच्या शांततेमुळे होतं. कारण वाईट माणसं अन्याय करतात, पण जेव्हा चांगली माणसं ते पाहून ही गप्प बसतात, तेव्हा त्या अन्यायाला एक न बोललेली परवानगी मिळते. वाईटपणाची ताकद त्याच्या आवाजात नसते; ती चांगुलपणाच्या शांततेत असते. जेव्हा सत्य माहीत असूनही कोणी बोलत नाही, तेव्हा खोटं अधिक बळकट होतं. म्हणूनच समाजाला बदलायचं असेल तर फक्त वाईटपणाला दोष देऊन चालत नाही, तर चांगुलपणाला आवाज द्यावा लागतो. देवाने आपल्या हातावर नशिबाच्या रेषा काढल्या, पण त्याच हाताला बोटेसुद्धा दिली. या गोष्टीत एक खोल अर्थ दडलेला आहे. नशीब आपल्याला दिशा देतं, पण त्या दिशेने चालण्याची ताकद मेहनतीत असते. केवळ नशिबाची वाट पाहत बसलो तर आयुष्य पुढे सरकत नाही. प्रयत्न, संघर्ष आणि सातत्य यांच्या साथीनेच नशीब उजळतं. आयुष्यात काही प्रश्न असे असतात, की ते कितीही प्रयत्न केले तरी लगेच सुटत नाहीत. त्या क्षणी मन अस्वस्थ होतं, विचार गुंततात. पण प्रत्येक प्रश्नाचं उत्तर लगेचच मिळावं असं नसतं. काही वेळा त्या प्रश्नांना थोडा वेळ द्यावा लागतो. कारण वेळ आणि अनुभव अशा गोष्टी शिकवतात, ज्या त्या क्षणी आपल्याला दिसत नाहीत. थोडं थांबलो, मन शांत केलं, स्वतःला समजून घेतलं तर अनेक उत्तरं आपोआप सापडू लागतात. आयुष्याचं एक सुंदर तत्त्व असतं. आवश्यकतेपेक्षा जास्त मिळालं तर आपण त्याला नशीब म्हणतो. पण सर्व काही असूनही जर मन रिकामं वाटत असेल, तर ते दुर्दैव असतं. आणि थोडं कमी असतानाही जर मन आनंदी असेल, समाधान असेल, तर तेच खरं आयुष्य असतं. कारण आयुष्याची श्रीमंती पैशात नसते, ती मनाच्या समाधानात असते. प्रत्येक जण आयुष्यात कधीतरी चुकीच्या रस्त्यावर जातो. रस्ता चुकणं ही चूक नसते, ती अनुभवाची सुरुवात असते. पण चुकीचा रस्ता कळूनही तिथेच थांबणं ही मात्र खरी चूक ठरते. आयुष्य म्हणजे सतत पुढे जाण्याचा प्रवास आहे. पडून पुन्हा उभं राहण्याची जिद्द आहे. योग्य दिशा शोधण्याचा प्रयत्न आहे. मनाची मुळे इतकी खोल आणि मजबूत असायला हवीत, की कुणी साथ सोडली तरी आपण कोसळू नये. आयुष्याच्या प्रवासात अनेक लोक भेटतात. काही आपल्यासोबत बराच काळ चालतात, काही थोड्याच वेळात दूर जातात. पण जर आपली ताकद आपल्या मनात असेल, तर कोणाचं जाणं आपल्याला पूर्णपणे तोडू शकत नाही. आजकाल एक वेगळीच गोष्ट दिसून येते. लोक तुमच्याविषयी काही चांगलं ऐकतात तेव्हा त्यांना संशय येतो, पण वाईट काही ऐकलं की लगेच विश्वास ठेवतात. म्हणूनच आयुष्यात सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे स्वतःवरचा विश्वास. जग काहीही बोलेल, पण जर आपल्याला स्वतःची किंमत माहीत असेल, तर कोणाचं मत आपल्याला कमी करू शकत नाही. आनंदाच्या क्षणी तर प्रत्येक जण सोबत असतो. सुखाची देवाणघेवाण करायला सगळ्यांना आवडतं. पण दुःखाच्या वेळी जो तुमच्यासोबत उभा राहतो, तुमचं दुःख ऐकतो, तुमचा हात धरतो. तिथेच खऱ्या नात्यांची सुरुवात होते. कारण दुःख वाटून घेणं हीच खरी मैत्री, स्नेह आणि प्रेमाची परीक्षा असते. म्हणूनच आयुष्यात माणसं कमवा. पैसा, पद, प्रतिष्ठा या गोष्टी महत्त्वाच्या असल्या तरी त्या मनाला आधार देऊ शकत नाहीत. जेव्हा आयुष्य थकवायला लागतं, तेव्हा आपल्याला उभं करणारी ताकद ही माणसांमधूनच मिळते. खरं तर आयुष्य म्हणजे परिपूर्णतेचा शोध नाही. कारण परिपूर्ण असं काहीच नसतं. आयुष्य म्हणजे अपूर्णतेतही आनंद शोधण्याची कला आहे. ज्याला ही कला अवगत होते, तो माणूस परिस्थिती कशीही असली तरी हसत जगायला शिकतो.आणि कदाचित तेव्हाच आयुष्य खऱ्या अर्थाने सुंदर होतं. © दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा

दीपक पवार

Academy Dharangaon, Jalgaon•

on 12 March

जगाच्या गोंधळात मनाचा खरा आधार...! जगाच्या गोंधळात मनाचा खरा आधार...! समाजाला नष्ट करणारी शक्ती नेहमीच वाईट माणसांच्या रूपात दिसते, असे आपण सहज मानतो. पण वास्तव थोडं वेगळं असतं. अनेकदा समाजाचं खरं नुकसान वाईट लोकांमुळे नाही, तर चांगल्या माणसांच्या शांततेमुळे होतं. कारण वाईट माणसं अन्याय करतात, पण जेव्हा चांगली माणसं ते पाहून ही गप्प बसतात, तेव्हा त्या अन्यायाला एक न बोललेली परवानगी मिळते. वाईटपणाची ताकद त्याच्या आवाजात नसते; ती चांगुलपणाच्या शांततेत असते. जेव्हा सत्य माहीत असूनही कोणी बोलत नाही, तेव्हा खोटं अधिक बळकट होतं. म्हणूनच समाजाला बदलायचं असेल तर फक्त वाईटपणाला दोष देऊन चालत नाही, तर चांगुलपणाला आवाज द्यावा लागतो. देवाने आपल्या हातावर नशिबाच्या रेषा काढल्या, पण त्याच हाताला बोटेसुद्धा दिली. या गोष्टीत एक खोल अर्थ दडलेला आहे. नशीब आपल्याला दिशा देतं, पण त्या दिशेने चालण्याची ताकद मेहनतीत असते. केवळ नशिबाची वाट पाहत बसलो तर आयुष्य पुढे सरकत नाही. प्रयत्न, संघर्ष आणि सातत्य यांच्या साथीनेच नशीब उजळतं. आयुष्यात काही प्रश्न असे असतात, की ते कितीही प्रयत्न केले तरी लगेच सुटत नाहीत. त्या क्षणी मन अस्वस्थ होतं, विचार गुंततात. पण प्रत्येक प्रश्नाचं उत्तर लगेचच मिळावं असं नसतं. काही वेळा त्या प्रश्नांना थोडा वेळ द्यावा लागतो. कारण वेळ आणि अनुभव अशा गोष्टी शिकवतात, ज्या त्या क्षणी आपल्याला दिसत नाहीत. थोडं थांबलो, मन शांत केलं, स्वतःला समजून घेतलं तर अनेक उत्तरं आपोआप सापडू लागतात. आयुष्याचं एक सुंदर तत्त्व असतं. आवश्यकतेपेक्षा जास्त मिळालं तर आपण त्याला नशीब म्हणतो. पण सर्व काही असूनही जर मन रिकामं वाटत असेल, तर ते दुर्दैव असतं. आणि थोडं कमी असतानाही जर मन आनंदी असेल, समाधान असेल, तर तेच खरं आयुष्य असतं. कारण आयुष्याची श्रीमंती पैशात नसते, ती मनाच्या समाधानात असते. प्रत्येक जण आयुष्यात कधीतरी चुकीच्या रस्त्यावर जातो. रस्ता चुकणं ही चूक नसते, ती अनुभवाची सुरुवात असते. पण चुकीचा रस्ता कळूनही तिथेच थांबणं ही मात्र खरी चूक ठरते. आयुष्य म्हणजे सतत पुढे जाण्याचा प्रवास आहे. पडून पुन्हा उभं राहण्याची जिद्द आहे. योग्य दिशा शोधण्याचा प्रयत्न आहे. मनाची मुळे इतकी खोल आणि मजबूत असायला हवीत, की कुणी साथ सोडली तरी आपण कोसळू नये. आयुष्याच्या प्रवासात अनेक लोक भेटतात. काही आपल्यासोबत बराच काळ चालतात, काही थोड्याच वेळात दूर जातात. पण जर आपली ताकद आपल्या मनात असेल, तर कोणाचं जाणं आपल्याला पूर्णपणे तोडू शकत नाही. आजकाल एक वेगळीच गोष्ट दिसून येते. लोक तुमच्याविषयी काही चांगलं ऐकतात तेव्हा त्यांना संशय येतो, पण वाईट काही ऐकलं की लगेच विश्वास ठेवतात. म्हणूनच आयुष्यात सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे स्वतःवरचा विश्वास. जग काहीही बोलेल, पण जर आपल्याला स्वतःची किंमत माहीत असेल, तर कोणाचं मत आपल्याला कमी करू शकत नाही. आनंदाच्या क्षणी तर प्रत्येक जण सोबत असतो. सुखाची देवाणघेवाण करायला सगळ्यांना आवडतं. पण दुःखाच्या वेळी जो तुमच्यासोबत उभा राहतो, तुमचं दुःख ऐकतो, तुमचा हात धरतो. तिथेच खऱ्या नात्यांची सुरुवात होते. कारण दुःख वाटून घेणं हीच खरी मैत्री, स्नेह आणि प्रेमाची परीक्षा असते. म्हणूनच आयुष्यात माणसं कमवा. पैसा, पद, प्रतिष्ठा या गोष्टी महत्त्वाच्या असल्या तरी त्या मनाला आधार देऊ शकत नाहीत. जेव्हा आयुष्य थकवायला लागतं, तेव्हा आपल्याला उभं करणारी ताकद ही माणसांमधूनच मिळते. खरं तर आयुष्य म्हणजे परिपूर्णतेचा शोध नाही. कारण परिपूर्ण असं काहीच नसतं. आयुष्य म्हणजे अपूर्णतेतही आनंद शोधण्याची कला आहे. ज्याला ही कला अवगत होते, तो माणूस परिस्थिती कशीही असली तरी हसत जगायला शिकतो.आणि कदाचित तेव्हाच आयुष्य खऱ्या अर्थाने सुंदर होतं. © दीपक पवार (संपादक) खान्देश माझा