प्रबोधनकार केशव सीताराम ठाकरे यांचा ७ फेब्रुवारी १९५८ चा 'गणपतीचे रहस्य' हा लेख म्हणजे महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि धार्मिक इतिहासातील एक 'क्रांतिकारी सत्यशोधक जाहीरनामा' महात्मा ज्योतिराव फुलेंच्या 'सत्यशोधक' विचारांचा वारसा पुढे चालवत, प्रबोधनकारांनी आपल्या लेखणीतून सनातनी पुरोहितशाहीच्या चिंधड्या उडवल्या आणि बहुजन समाजाला वैचारिक गुलामीतून जागे केले. पुरोहितशाहीच्या 'ब्राह्मणीकरणावर' थेट हल्ला!क्रांतिकारी विचार: प्रबोधनकारांनी अत्यंत प्रखर शब्दात मांडले की, "गणपती" हे मूळचे कोणतेही चमत्कारिक किंवा शेंदूर फाडलेले दैवत नव्हते. तो प्राचीन भारतातील प्रजासत्ताक 'गणराज्यांचा लोकनायक' (बुद्ध) होता. सत्यशोधक प्रहार: परंतु, नंतरच्या काळात स्वार्थी पुरोहितांनी या लोकनायकाचे 'ब्राह्मणीकरण' केले. काल्पनिक आणि अशक्य कोटीतील कथा रचून बहुजन समाजाला अज्ञानाच्या आणि अंधश्रद्धेच्या विळख्यात अडकवले, जेणेकरून आपली धार्मिक मक्तेदारी आणि दक्षिणेची व्यवस्था कायम राहील. बुद्ध म्हणजेच 'अष्टविनायक' हा ऐतिहासिक विस्फोट!प्रबोधनकारांनी इतिहासाची सत्यशोधक पुनर्मांडणी करताना बॉम्ब टाकला की, महाराष्ट्रातील आजची अष्टविनायक क्षेत्रे ही मूळची बौद्ध संस्कृतीची महान विहारे होती. बौद्ध धर्माच्या ऱ्हासानंतर या विहारांचे हिंदूकरण करण्यात आले. बुद्ध जेव्हा लोकांना उपदेश करायचे, तेव्हा मानवी मनाच्या संदर्भात 'चित्त' (मन) आणि 'मल्ल' (अशुद्धता) या शब्दांचा वापर करायचेपुरोहितांनी या 'चित्त आणि मल्ल' या तात्विक शब्दांचे रूपांतर पौराणिक कथेतील 'चिंतामणी' आणि 'मयुरेश्वर' या देवांमध्ये करून टाकले. "बाप्पा मोरया" चा अर्थ मोरिया गोसावी नव्हे, 'चंद्रगुप्त मौर्य'!चिंचवडचे संत मोरिया गोसावी यांच्या नावावरून "मोरया" हा शब्द आला, हा दावा धुडकावून लावत प्रबोधनकारांनी सांगितले की, हा जयघोष थेट ख्रिस्तपूर्व काळातील सम्राट चंद्रगुप्त मौर्याच्या आणि मौर्य साम्राज्याच्या काळातील लोकशाही प्रजासत्ताक व्यवस्थेचा गौरव करणारा आहे. विवेकवाद आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा एल्गारपौराणिक चमत्कारांचे खंडन: पार्वतीच्या मळापासून जन्माला आलेला मूल, त्याचे शीर धडावेगळे करणे आणि त्यावर हत्तीचे तोंड बसवणे... या सर्व भाकडकथा बुद्धीप्रामाण्यवादाला (Rationalism) धरून नाहीत. सत्यशोधक संदेश: माणसाचे कल्याण हे निर्जीव पाषाणाची पूजा करून किंवा देवाचे अवडंबर माजवून होणार नाही; तर ते बुद्धीचा वापर करून, समता, बंधुता आणि नैतिक आचरण (अष्टांग मार्ग) अंगीकारल्यानेच होईल. "ज्या महाराष्ट्राला प्रगती करायची आहे, त्याने देवाचे आणि उत्सवांचे केवळ कर्मकांड करून चालणार नाही. अंधश्रद्धा फेकून द्या, पुरोहितशाहीच्या गुलामीतून मुक्त व्हा आणि आपल्या गौरवशाली, लोकशाहीवादी खऱ्या इतिहासाचा शोध घ्या!"

Digambar Yadav

Voice of people भुदरगड, कोल्हापूर, महाराष्ट्र•

13 hrs ago

प्रबोधनकार केशव सीताराम ठाकरे यांचा ७ फेब्रुवारी १९५८ चा 'गणपतीचे रहस्य' हा लेख म्हणजे महाराष्ट्राच्या सामाजिक आणि धार्मिक इतिहासातील एक 'क्रांतिकारी सत्यशोधक जाहीरनामा' महात्मा ज्योतिराव फुलेंच्या 'सत्यशोधक' विचारांचा वारसा पुढे चालवत, प्रबोधनकारांनी आपल्या लेखणीतून सनातनी पुरोहितशाहीच्या चिंधड्या उडवल्या आणि बहुजन समाजाला वैचारिक गुलामीतून जागे केले. पुरोहितशाहीच्या 'ब्राह्मणीकरणावर' थेट हल्ला!क्रांतिकारी विचार: प्रबोधनकारांनी अत्यंत प्रखर शब्दात मांडले की, "गणपती" हे मूळचे कोणतेही चमत्कारिक किंवा शेंदूर फाडलेले दैवत नव्हते. तो प्राचीन भारतातील प्रजासत्ताक 'गणराज्यांचा लोकनायक' (बुद्ध) होता. सत्यशोधक प्रहार: परंतु, नंतरच्या काळात स्वार्थी पुरोहितांनी या लोकनायकाचे 'ब्राह्मणीकरण' केले. काल्पनिक आणि अशक्य कोटीतील कथा रचून बहुजन समाजाला अज्ञानाच्या आणि अंधश्रद्धेच्या विळख्यात अडकवले, जेणेकरून आपली धार्मिक मक्तेदारी आणि दक्षिणेची व्यवस्था कायम राहील. बुद्ध म्हणजेच 'अष्टविनायक' हा ऐतिहासिक विस्फोट!प्रबोधनकारांनी इतिहासाची सत्यशोधक पुनर्मांडणी करताना बॉम्ब टाकला की, महाराष्ट्रातील आजची अष्टविनायक क्षेत्रे ही मूळची बौद्ध संस्कृतीची महान विहारे होती. बौद्ध धर्माच्या ऱ्हासानंतर या विहारांचे हिंदूकरण करण्यात आले. बुद्ध जेव्हा लोकांना उपदेश करायचे, तेव्हा मानवी मनाच्या संदर्भात 'चित्त' (मन) आणि 'मल्ल' (अशुद्धता) या शब्दांचा वापर करायचेपुरोहितांनी या 'चित्त आणि मल्ल' या तात्विक शब्दांचे रूपांतर पौराणिक कथेतील 'चिंतामणी' आणि 'मयुरेश्वर' या देवांमध्ये करून टाकले. "बाप्पा मोरया" चा अर्थ मोरिया गोसावी नव्हे, 'चंद्रगुप्त मौर्य'!चिंचवडचे संत मोरिया गोसावी यांच्या नावावरून "मोरया" हा शब्द आला, हा दावा धुडकावून लावत प्रबोधनकारांनी सांगितले की, हा जयघोष थेट ख्रिस्तपूर्व काळातील सम्राट चंद्रगुप्त मौर्याच्या आणि मौर्य साम्राज्याच्या काळातील लोकशाही प्रजासत्ताक व्यवस्थेचा गौरव करणारा आहे. विवेकवाद आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा एल्गारपौराणिक चमत्कारांचे खंडन: पार्वतीच्या मळापासून जन्माला आलेला मूल, त्याचे शीर धडावेगळे करणे आणि त्यावर हत्तीचे तोंड बसवणे... या सर्व भाकडकथा बुद्धीप्रामाण्यवादाला (Rationalism) धरून नाहीत. सत्यशोधक संदेश: माणसाचे कल्याण हे निर्जीव पाषाणाची पूजा करून किंवा देवाचे अवडंबर माजवून होणार नाही; तर ते बुद्धीचा वापर करून, समता, बंधुता आणि नैतिक आचरण (अष्टांग मार्ग) अंगीकारल्यानेच होईल. "ज्या महाराष्ट्राला प्रगती करायची आहे, त्याने देवाचे आणि उत्सवांचे केवळ कर्मकांड करून चालणार नाही. अंधश्रद्धा फेकून द्या, पुरोहितशाहीच्या गुलामीतून मुक्त व्हा आणि आपल्या गौरवशाली, लोकशाहीवादी खऱ्या इतिहासाचा शोध घ्या!"