વ્યારા ખાતે આદિવાસી સાંસ્કૃતિક સર્કલ માં આજે ગામદેવની પુંજ વિધિ ભક્તિભાવ સાથે સંપન્ન થઈ. મીંઢોળા નદી ના બંને કાંઠે વસેલા આદિવાસી સમાજે પેઢી દર પેઢી પોતાના પૂર્વજો અને દેવી-દેવતાઓની આરાધના કરી પોતાની પરંપરાઓ જીવંત રાખી છે. આ સર્કલના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગમાં એક સમયે સામરો, ઉમરો અને ખાટી આમલીઓના વૃક્ષોની હરિયાળી વચ્ચે ગોવાળ દેવ, ખુહમાઈ માયળે, દિવલી માયળે, કાળો કાકાર જેવા સામુહિક દેવસ્થાનો પ્રત્યે આદિવાસીઓની અડગ આસ્થા ઝળહળી ઉઠતી હતી. અગાઉ આ સ્થળ બળદગાડાઓનો ઉતારો ગણાતો. મુસાફરી દરમ્યાન લોકો અહીં ઝાડોની છાંયમાં વિરામ લેતા, બળદોને પાણી પીવડાવતા અને દેવસ્થાન પાસે ચારો અર્પણ કરતા. આગળની સફર સુરક્ષિત રહે તે માટે પુંજ મૂકી દેવ આશીર્વાદ માંગતા. સમયાંતરે રસ્તાઓના વિસ્તરણ સાથે ઉમરાના ઝાડ નીચેનું પ્રાચીન થાનક અદૃશ્ય થયું અથવા તેના સ્થાને નવા મંદિર નિર્માણ પામ્યા. છતાં પણ આસ્થા અડગ રહી. આજે આ પવિત્ર સ્થાને આદિવાસીઓએ પોતાના પૂર્વજોને સ્મરણ કરી દેવ-દેવીઓને ઘોડા, ધજા અને કણીનો ચઢાવો અર્પણ કર્યો. હરાની સાક પાડી, ઘૂમટા મૂકી ભગત દ્વારા વિધિવત સ્થાપના કરવામાં આવી. આ પ્રકારની પરંપરાગત પ્રથાઓને ભારતનું બંધારણ ના અનુચ્છેદ 13 (૩) (ક) હેઠળ કાનૂની માન્યતા અને સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. આવનારા સમયમાં આ સર્કલ આદિવાસી રૂઢિ-પરંપરા, માન્યતાઓ અને અનુસૂચિ 5 વિસ્તારમાં વસતા આદિવાસી સમાજની આગવી ઓળખ અને સાંસ્કૃતિક વૈવિધ્યનું પ્રતિક બની રહેશે. પૂર્વજોના લોહી અને પરસેવાથી સિંચાયેલી આ ભૂમિ, જળ-જમીન-જંગલની રક્ષા માટે કરાયેલા સંઘર્ષોની ગાથા નવી પેઢીને સંભળાવતી રહેશે.

Laxman Rathva Ghoghamba

Farmer ઘોઘંબા, પંચમહાલ, ગુજરાત•

1 day ago

વ્યારા ખાતે આદિવાસી સાંસ્કૃતિક સર્કલ માં આજે ગામદેવની પુંજ વિધિ ભક્તિભાવ સાથે સંપન્ન થઈ. મીંઢોળા નદી ના બંને કાંઠે વસેલા આદિવાસી સમાજે પેઢી દર પેઢી પોતાના પૂર્વજો અને દેવી-દેવતાઓની આરાધના કરી પોતાની પરંપરાઓ જીવંત રાખી છે. આ સર્કલના દક્ષિણ-પશ્ચિમ ભાગમાં એક સમયે સામરો, ઉમરો અને ખાટી આમલીઓના વૃક્ષોની હરિયાળી વચ્ચે ગોવાળ દેવ, ખુહમાઈ માયળે, દિવલી માયળે, કાળો કાકાર જેવા સામુહિક દેવસ્થાનો પ્રત્યે આદિવાસીઓની અડગ આસ્થા ઝળહળી ઉઠતી હતી. અગાઉ આ સ્થળ બળદગાડાઓનો ઉતારો ગણાતો. મુસાફરી દરમ્યાન લોકો અહીં ઝાડોની છાંયમાં વિરામ લેતા, બળદોને પાણી પીવડાવતા અને દેવસ્થાન પાસે ચારો અર્પણ કરતા. આગળની સફર સુરક્ષિત રહે તે માટે પુંજ મૂકી દેવ આશીર્વાદ માંગતા. સમયાંતરે રસ્તાઓના વિસ્તરણ સાથે

ઉમરાના ઝાડ નીચેનું પ્રાચીન થાનક અદૃશ્ય થયું અથવા તેના સ્થાને નવા મંદિર નિર્માણ પામ્યા. છતાં પણ આસ્થા અડગ રહી. આજે આ પવિત્ર સ્થાને આદિવાસીઓએ પોતાના પૂર્વજોને સ્મરણ કરી દેવ-દેવીઓને ઘોડા, ધજા અને કણીનો ચઢાવો અર્પણ કર્યો. હરાની સાક પાડી, ઘૂમટા મૂકી ભગત દ્વારા વિધિવત સ્થાપના કરવામાં આવી. આ પ્રકારની પરંપરાગત પ્રથાઓને ભારતનું બંધારણ ના અનુચ્છેદ 13 (૩) (ક) હેઠળ કાનૂની માન્યતા અને સુરક્ષા આપવામાં આવી છે. આવનારા સમયમાં આ સર્કલ આદિવાસી રૂઢિ-પરંપરા, માન્યતાઓ અને અનુસૂચિ 5 વિસ્તારમાં વસતા આદિવાસી સમાજની આગવી ઓળખ અને સાંસ્કૃતિક વૈવિધ્યનું પ્રતિક બની રહેશે. પૂર્વજોના લોહી અને પરસેવાથી સિંચાયેલી આ ભૂમિ, જળ-જમીન-જંગલની રક્ષા માટે કરાયેલા સંઘર્ષોની ગાથા નવી પેઢીને સંભળાવતી રહેશે.