“माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” : निरोगी महाराष्ट्राच्या दिशेने लोकचळवळीची नवी वाट ग्रामीण महाराष्ट्राच्या आरोग्य व्यवस्थेला नवा आयाम देण्यासाठी राज्य सरकारने सुरू केलेले “माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” हे अभियान केवळ एक शासकीय योजना नसून, ती एक व्यापक लोकचळवळ ठरण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. एप्रिल महिन्यापासून सुरू झालेल्या या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश म्हणजे ग्रामीण भागातील प्रत्येक नागरिकापर्यंत दर्जेदार आरोग्य सुविधा पोहोचवणे आणि आरोग्याबाबतची जाणीव अधिक दृढ करणे. राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या पुढाकारातून राबवले जाणारे हे अभियान गावागावात आरोग्यदायी जीवनशैली रुजवण्यावर भर देत आहे. पुण्यातील श्रीमती काशीबाई नवले वैद्यकीय महाविद्यालय येथे आयोजित कार्यशाळांमधून अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना या मोहिमेची दिशा आणि कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली आहे. त्यामुळे हे अभियान केवळ कागदोपत्री न राहता प्रत्यक्ष कृतीत उतरवले जाण्याची अपेक्षा आहे. उपचारापेक्षा प्रतिबंधावर भर या मोहिमेची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे “उपचारांपेक्षा प्रतिबंध” ही भूमिका. ग्रामीण भागात अनेक आजार हे स्वच्छतेअभावी किंवा चुकीच्या जीवनशैलीमुळे उद्भवतात. त्यामुळे या अभियानात स्वच्छता, सुरक्षित पाणीपुरवठा, सांडपाणी व्यवस्थापन आणि पोषण या मूलभूत बाबींवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. संसर्गजन्य आजारांबरोबरच मधुमेह, रक्तदाब यांसारख्या असंसर्गजन्य आजारांवरही नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. माता-बाल आरोग्य आणि मानसिक आरोग्य या विषयांनाही समान प्राधान्य देण्यात आले आहे. यामुळे आरोग्याचा सर्वसमावेशक दृष्टिकोन गावागावात रुजवला जाणार आहे. लोकसहभागातून उभा राहणार आरोग्यदायी समाज या उपक्रमाचे यश केवळ शासनावर अवलंबून नसून ग्रामपंचायत, जिल्हा परिषद, आरोग्य कर्मचारी आणि सर्वसामान्य नागरिक यांच्या सक्रिय सहभागावर आधारित आहे. गाव पातळीवर स्वच्छता मोहिमा, आरोग्य शिबिरे, जनजागृती उपक्रम राबवून आरोग्याचा संदेश घराघरात पोहोचवण्यावर भर दिला जाणार आहे. आरोग्य ही केवळ वैद्यकीय सेवा नसून ती जीवनशैलीचा भाग आहे, ही जाणीव नागरिकांमध्ये निर्माण करण्यासाठी या मोहिमेचा उपयोग होणार आहे. त्यामुळे गाव स्वतःच्या आरोग्याची जबाबदारी स्वीकारेल आणि “आरोग्यसंपन्न गाव” ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरवेल. ‘आरोग्यसंपन्न गाव’ किताबासाठी स्पर्धा या अभियानाला अधिक परिणामकारक बनवण्यासाठी स्पर्धात्मक स्वरूप देण्यात आले आहे. ठरवलेल्या निकषांनुसार ७० टक्क्यांपेक्षा जास्त गुण मिळवणाऱ्या गावांना “आरोग्यसंपन्न गाव” हा मानाचा किताब दिला जाणार आहे. राज्य, जिल्हा आणि गाव पातळीवर विविध समित्या स्थापन करून या उपक्रमावर देखरेख ठेवली जाणार आहे. उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या गावांना स्मृतिचिन्ह, प्रमाणपत्र आणि रोख बक्षिसे देऊन प्रोत्साहन दिले जाईल. कोट्यवधींचे पुरस्कार आणि मोठा निधी या अभियानासाठी राज्य सरकारने सुमारे ८०.७५ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. जिल्हा परिषदांना ५ कोटी रुपयांपर्यंत, पंचायत समितींना २ कोटी रुपयांपर्यंत तर गावांना ५ कोटी रुपयांपर्यंतचे पुरस्कार मिळणार आहेत. याशिवाय ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि उपआरोग्य केंद्रांनाही लाखो रुपयांची बक्षिसे देण्यात येणार आहेत. त्यामुळे आरोग्य यंत्रणेच्या सर्व स्तरांवर सकारात्मक स्पर्धा निर्माण होऊन कामगिरीत सुधारणा होण्याची शक्यता आहे. निरोगी गावातून समृद्ध महाराष्ट्राकडे “माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” हे अभियान केवळ आजारांवर उपचार करण्यापुरते मर्यादित न राहता, आरोग्यदायी जीवनशैलीचा पाया घालण्याचा प्रयत्न आहे. गावागावात स्वच्छता, पोषण आणि आरोग्य यांचा संगम घडवून आणत हे अभियान महाराष्ट्राला अधिक निरोगी आणि सक्षम बनवण्याचा मार्ग दाखवत आहे. जर प्रत्येक गावाने या मोहिमेला स्वतःची जबाबदारी मानून पुढाकार घेतला, तर “आरोग्यसंपन्न गाव” ही संकल्पना केवळ पुरस्कारापुरती न राहता, महाराष्ट्राची ओळख बनेल—एक सुदृढ, सक्षम आणि आरोग्यदायी राज्य.

NEWS 24 MAHARASHTRA

Media house पिंपरी चिंचवड, पुणे, महाराष्ट्र•

5 hrs ago

“माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” : निरोगी महाराष्ट्राच्या दिशेने लोकचळवळीची नवी वाट ग्रामीण महाराष्ट्राच्या आरोग्य व्यवस्थेला नवा आयाम देण्यासाठी राज्य सरकारने सुरू केलेले “माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” हे अभियान केवळ एक शासकीय योजना नसून, ती एक व्यापक लोकचळवळ ठरण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. एप्रिल महिन्यापासून सुरू झालेल्या या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश म्हणजे ग्रामीण भागातील प्रत्येक नागरिकापर्यंत दर्जेदार आरोग्य सुविधा पोहोचवणे आणि आरोग्याबाबतची जाणीव अधिक दृढ करणे. राज्याच्या सार्वजनिक आरोग्य विभागाच्या पुढाकारातून राबवले जाणारे हे अभियान गावागावात आरोग्यदायी जीवनशैली रुजवण्यावर भर देत आहे. पुण्यातील श्रीमती काशीबाई नवले वैद्यकीय महाविद्यालय येथे आयोजित कार्यशाळांमधून अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना या मोहिमेची दिशा आणि कार्यपद्धती स्पष्ट करण्यात आली आहे. त्यामुळे हे अभियान केवळ कागदोपत्री न राहता प्रत्यक्ष कृतीत उतरवले जाण्याची अपेक्षा आहे. उपचारापेक्षा प्रतिबंधावर भर या मोहिमेची सर्वात मोठी ताकद म्हणजे “उपचारांपेक्षा प्रतिबंध” ही भूमिका. ग्रामीण भागात अनेक आजार हे स्वच्छतेअभावी किंवा चुकीच्या जीवनशैलीमुळे उद्भवतात. त्यामुळे या अभियानात स्वच्छता, सुरक्षित पाणीपुरवठा, सांडपाणी व्यवस्थापन आणि पोषण या मूलभूत बाबींवर विशेष लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. संसर्गजन्य आजारांबरोबरच मधुमेह, रक्तदाब यांसारख्या असंसर्गजन्य आजारांवरही नियंत्रण ठेवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. माता-बाल आरोग्य आणि मानसिक आरोग्य या विषयांनाही समान प्राधान्य देण्यात आले आहे. यामुळे आरोग्याचा सर्वसमावेशक दृष्टिकोन गावागावात रुजवला जाणार आहे. लोकसहभागातून उभा राहणार आरोग्यदायी समाज या उपक्रमाचे यश केवळ शासनावर अवलंबून नसून ग्रामपंचायत, जिल्हा परिषद, आरोग्य कर्मचारी आणि सर्वसामान्य नागरिक यांच्या सक्रिय सहभागावर आधारित आहे. गाव पातळीवर स्वच्छता मोहिमा, आरोग्य शिबिरे, जनजागृती उपक्रम राबवून आरोग्याचा संदेश घराघरात पोहोचवण्यावर भर दिला जाणार आहे. आरोग्य ही केवळ वैद्यकीय सेवा नसून ती जीवनशैलीचा भाग आहे, ही जाणीव नागरिकांमध्ये निर्माण करण्यासाठी या मोहिमेचा उपयोग होणार आहे. त्यामुळे गाव स्वतःच्या आरोग्याची जबाबदारी स्वीकारेल आणि “आरोग्यसंपन्न गाव” ही संकल्पना प्रत्यक्षात उतरवेल. ‘आरोग्यसंपन्न गाव’ किताबासाठी स्पर्धा या अभियानाला अधिक परिणामकारक बनवण्यासाठी स्पर्धात्मक स्वरूप देण्यात आले आहे. ठरवलेल्या निकषांनुसार ७० टक्क्यांपेक्षा जास्त गुण मिळवणाऱ्या गावांना “आरोग्यसंपन्न गाव” हा मानाचा किताब दिला जाणार आहे. राज्य, जिल्हा आणि गाव पातळीवर विविध समित्या स्थापन करून या उपक्रमावर देखरेख ठेवली जाणार आहे. उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या गावांना स्मृतिचिन्ह, प्रमाणपत्र आणि रोख बक्षिसे देऊन प्रोत्साहन दिले जाईल. कोट्यवधींचे पुरस्कार आणि मोठा निधी या अभियानासाठी राज्य सरकारने सुमारे ८०.७५ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला आहे. जिल्हा परिषदांना ५ कोटी रुपयांपर्यंत, पंचायत समितींना २ कोटी रुपयांपर्यंत तर गावांना ५ कोटी रुपयांपर्यंतचे पुरस्कार मिळणार आहेत. याशिवाय ग्रामीण रुग्णालये, उपजिल्हा रुग्णालये, प्राथमिक आरोग्य केंद्रे आणि उपआरोग्य केंद्रांनाही लाखो रुपयांची बक्षिसे देण्यात येणार आहेत. त्यामुळे आरोग्य यंत्रणेच्या सर्व स्तरांवर सकारात्मक स्पर्धा निर्माण होऊन कामगिरीत सुधारणा होण्याची शक्यता आहे. निरोगी गावातून समृद्ध महाराष्ट्राकडे “माझं गाव, आरोग्यसंपन्न गाव” हे अभियान केवळ आजारांवर उपचार करण्यापुरते मर्यादित न राहता, आरोग्यदायी जीवनशैलीचा पाया घालण्याचा प्रयत्न आहे. गावागावात स्वच्छता, पोषण आणि आरोग्य यांचा संगम घडवून आणत हे अभियान महाराष्ट्राला अधिक निरोगी आणि सक्षम बनवण्याचा मार्ग दाखवत आहे. जर प्रत्येक गावाने या मोहिमेला स्वतःची जबाबदारी मानून पुढाकार घेतला, तर “आरोग्यसंपन्न गाव” ही संकल्पना केवळ पुरस्कारापुरती न राहता, महाराष्ट्राची ओळख बनेल—एक सुदृढ, सक्षम आणि आरोग्यदायी राज्य.