🚨 ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’; वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांचे प्रतिपादन ! 🚨 ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’; वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांचे प्रतिपादन ! अंबडमध्ये जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेत संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक व आध्यात्मिक योगदानावर मार्गदर्शन मराठा सेवा संघ अंबड संचलित जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेच्या सातव्या पुष्पाचे आयोजन अंबड येथील जिजाऊ ज्ञानमंदिर, प्रल्हाद इम्पेरिया येथे करण्यात आले. या व्याख्यानमालेत बीड येथील वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांनी ‘जगद्गुरु संत तुकाराम महाराजांचे सामाजिक व आध्यात्मिक योगदान’ या विषयावर सखोल व अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शन केले. संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांची आजच्या समाजाला असलेली गरज आणि त्यांच्या कार्याचा व्यापक प्रभाव यावर त्यांनी आपल्या व्याख्यानातून प्रकाश टाकला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी सेवानिवृत्त मुख्याध्यापक चितांबर मेटकर होते, तर प्रमुख पाहुणे म्हणून ओमप्रकाश उढाण उपस्थित होते. जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमाला संयोजन समिती, अंबड यांच्या वतीने आयोजित या कार्यक्रमास मराठा सेवा संघाचे पदाधिकारी, संयोजन समितीचे सदस्य, विद्यार्थी, पालक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. सत्य, समता आणि मानवतेचा संदेश व्याख्यानाच्या प्रारंभी श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांनी संत तुकाराम महाराजांना ‘जगद्गुरु’ म्हणून संबोधण्यामागील विचार स्पष्ट केला. संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगातून समाजाला सत्य, समता, बंधुता, नैतिकता आणि मानवतेचा संदेश दिला. त्यांचे विचार केवळ एका समाजापुरते किंवा एका काळापुरते मर्यादित नसून आजच्या आधुनिक जगातही ते तितकेच मार्गदर्शक आहेत, असे त्यांनी सांगितले. सत्य बोलणे, सत्य आचरणात आणणे आणि अन्यायाविरुद्ध ठामपणे उभे राहणे ही संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांची प्रमुख वैशिष्ट्ये होती. आपल्या जीवनात सत्याची बाजू असेल तर कोणाच्याही दबावाला बळी न पडता सत्याच्या मार्गावर ठाम राहण्याची शिकवण त्यांच्या विचारांतून मिळते, असेही उबाळे महाराज यांनी नमूद केले. समता आणि स्त्री सन्मानाचा पुरस्कार संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक योगदानावर भाष्य करताना त्यांनी समता, स्त्री सन्मान, समाजजागृती आणि मानवतेचा विचार यावर विशेष प्रकाश टाकला. समाजातील भेदाभेद दूर करून सर्वांना समानतेने वागविण्याचा संदेश संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंग आणि आचरणातून दिला. ‘समानतेची मूर्ती म्हणजे संत तुकाराम महाराज’ असे सांगत उबाळे महाराज यांनी परद्रव्य आणि परनारी यांचा त्याग करण्याचा संदेश त्यांनी दिल्याचे स्पष्ट केले. समाजातील अनिष्ट प्रथा, अंधश्रद्धा आणि भोंदूगिरीविरोधातही संत तुकाराम महाराजांनी परखड भूमिका घेतली. श्रद्धा असावी; मात्र ती विवेकपूर्ण असावी आणि अंधश्रद्धेला थारा देऊ नये, हा त्यांचा विचार आजच्या काळातही अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे त्यांनी सांगितले. दुष्काळाच्या काळात समाजासाठी उभे राहिले तुकाराम महाराज संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक कार्याचा उल्लेख करताना दुष्काळाच्या काळातील त्यांच्या कार्याची माहिती त्यांनी उपस्थितांना दिली. संकटाच्या काळात केवळ भाषणे किंवा मागण्या न करता प्रत्यक्ष कृती करून गरजूंच्या मदतीला धावून जाणे हा संत तुकाराम महाराजांच्या जीवनाचा आदर्श होता, असे त्यांनी सांगितले. ‘स्वतः कृती करायची आणि त्यानंतर समाजाला सांगायचे’ हा संत तुकाराम महाराजांच्या व्यक्तिमत्त्वातील महत्त्वाचा गुण होता. समाजातील दुःखी, गरजू आणि उपेक्षित घटकांविषयी त्यांनी दाखविलेली संवेदनशीलता ही आजच्या पिढीने आत्मसात करण्याची गरज असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’ संत तुकाराम महाराजांच्या आध्यात्मिक विचारांवर भाष्य करताना श्रीकृष्ण महाराज उबाळे म्हणाले की, ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग आहे.’ केवळ बाह्य दिखावा, कर्मकांड किंवा धार्मिक आडंबर म्हणजे अध्यात्म नव्हे, तर मन, विचार आणि आचरण शुद्ध ठेवणे हेच खरे अध्यात्म आहे. देव बाहेर शोधण्यापेक्षा स्वतःच्या अंतर्मनात आणि सज्जन माणसांच्या आचरणात देव पाहण्याचा संदेश संत तुकाराम महाराजांनी दिला. आपल्या आई-वडिलांची सेवा करणे हीच खरी देवसेवा असून, सर्व तीर्थांमध्ये आई-वडिलांच्या सेवेला श्रेष्ठ स्थान असल्याचा विचार त्यांनी मांडला. प्रयत्न आणि निश्चयाला संत तुकाराम महाराजांचे महत्त्व जीवनात यश मिळविण्यासाठी निश्चय, सातत्य आणि प्रयत्न आवश्यक आहेत, असे सांगताना उबाळे महाराज यांनी संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा संदर्भ दिला. ‘निश्चयाचे बळ, तुका म्हणे तेचि फळ’ तसेच ‘असाध्य ते साध्य करिता सायास’ या विचारांमधून प्रयत्नांची ताकद स्पष्ट होते. मनुष्याने आपल्या जीवनात परिवर्तन घडविण्यासाठी स्वतः पुढाकार घेतला पाहिजे. ‘तुमच्या जीवनात तुमच्याशिवाय परिवर्तन घडविण्याची शक्ती दुसऱ्या कुणाकडे नाही; ती शक्ती परमेश्वराने तुमच्यातच दिली आहे,’ असा प्रेरणादायी संदेश त्यांनी उपस्थितांना दिला. छत्रपती शिवरायांच्या कार्यालाही तुकोबारायांच्या विचारांची प्रेरणा संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा प्रभाव छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कार्यावरही पडला असल्याचे सांगत उबाळे महाराज यांनी संतांच्या विचारशक्तीचे महत्त्व अधोरेखित केले. समाजात स्वाभिमान, शौर्य, नैतिकता आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा निर्माण करण्यात संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा मोठा वाटा असल्याचे त्यांनी सांगितले. ‘तुकाराम महाराज समजून घ्यायचे असतील तर गाथा वाचा’ कार्यक्रमाच्या अध्यक्षीय समारोपात सेवानिवृत्त मुख्याध्यापक चितांबर मेटकर यांनी संत तुकाराम महाराजांचे विचार समजून घेण्यासाठी त्यांची गाथा सातत्याने वाचण्याचे आवाहन केले. संत तुकाराम महाराजांचे विचार केवळ ऐकून न घेता ते आपल्या जीवनात आचरणात आणणे आवश्यक आहे. तुकाराम महाराजांनी देव बाहेर शोधण्याऐवजी स्वतःमध्ये देव पाहण्याचा मार्ग दाखविला, असे त्यांनी सांगितले. जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेच्या माध्यमातून संत तुकाराम महाराजांचे सामाजिक, आध्यात्मिक आणि मानवतावादी विचार समाजातील तरुण पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य सुरू असल्याचे आयोजकांनी सांगितले. कार्यक्रमाच्या माध्यमातून संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा जागर घडवून आणत समाजात सत्य, समता, विवेक, मानवता आणि सामाजिक बांधिलकीची भावना रुजविण्याचा संदेश देण्यात आला.

पत्रकार ओमप्रकाश उढाण

घनसावंगी, जालना, महाराष्ट्र•

6 hrs ago

🚨 ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’; वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांचे प्रतिपादन ! 🚨 ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’; वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांचे प्रतिपादन ! अंबडमध्ये जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेत संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक व आध्यात्मिक योगदानावर मार्गदर्शन मराठा सेवा संघ अंबड संचलित जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेच्या सातव्या पुष्पाचे आयोजन अंबड येथील जिजाऊ ज्ञानमंदिर, प्रल्हाद इम्पेरिया येथे करण्यात आले. या व्याख्यानमालेत बीड येथील वारकरी संप्रदाय अभ्यासक श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांनी ‘जगद्गुरु संत तुकाराम महाराजांचे सामाजिक व आध्यात्मिक योगदान’ या विषयावर सखोल व अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शन केले. संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांची आजच्या समाजाला असलेली गरज आणि त्यांच्या कार्याचा व्यापक प्रभाव यावर त्यांनी आपल्या व्याख्यानातून प्रकाश टाकला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी सेवानिवृत्त मुख्याध्यापक चितांबर मेटकर होते, तर प्रमुख पाहुणे म्हणून ओमप्रकाश उढाण उपस्थित होते. जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमाला संयोजन समिती, अंबड यांच्या वतीने आयोजित या कार्यक्रमास मराठा सेवा संघाचे पदाधिकारी, संयोजन समितीचे सदस्य, विद्यार्थी, पालक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि नागरिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. सत्य, समता आणि मानवतेचा संदेश व्याख्यानाच्या प्रारंभी श्रीकृष्ण महाराज उबाळे यांनी संत तुकाराम महाराजांना ‘जगद्गुरु’ म्हणून संबोधण्यामागील विचार स्पष्ट केला. संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंगातून समाजाला सत्य, समता, बंधुता, नैतिकता आणि मानवतेचा संदेश दिला. त्यांचे विचार केवळ एका समाजापुरते किंवा एका काळापुरते मर्यादित नसून आजच्या आधुनिक जगातही ते तितकेच मार्गदर्शक आहेत, असे त्यांनी सांगितले. सत्य बोलणे, सत्य आचरणात आणणे आणि अन्यायाविरुद्ध ठामपणे उभे राहणे ही संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांची प्रमुख वैशिष्ट्ये होती. आपल्या जीवनात सत्याची बाजू असेल तर कोणाच्याही दबावाला बळी न पडता सत्याच्या मार्गावर ठाम राहण्याची शिकवण त्यांच्या विचारांतून मिळते, असेही उबाळे महाराज यांनी नमूद केले. समता आणि स्त्री सन्मानाचा पुरस्कार संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक योगदानावर भाष्य करताना त्यांनी समता, स्त्री सन्मान, समाजजागृती आणि मानवतेचा विचार यावर विशेष प्रकाश टाकला. समाजातील भेदाभेद दूर करून सर्वांना समानतेने वागविण्याचा संदेश संत तुकाराम महाराजांनी आपल्या अभंग आणि आचरणातून दिला. ‘समानतेची मूर्ती म्हणजे संत तुकाराम महाराज’ असे सांगत उबाळे महाराज यांनी परद्रव्य आणि परनारी यांचा त्याग करण्याचा संदेश त्यांनी दिल्याचे स्पष्ट केले. समाजातील अनिष्ट प्रथा, अंधश्रद्धा आणि भोंदूगिरीविरोधातही संत तुकाराम महाराजांनी परखड भूमिका घेतली. श्रद्धा असावी; मात्र ती विवेकपूर्ण असावी आणि अंधश्रद्धेला थारा देऊ नये, हा त्यांचा विचार आजच्या काळातही अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे त्यांनी सांगितले. दुष्काळाच्या काळात समाजासाठी उभे राहिले तुकाराम महाराज संत तुकाराम महाराजांच्या सामाजिक कार्याचा उल्लेख करताना दुष्काळाच्या काळातील त्यांच्या कार्याची माहिती त्यांनी उपस्थितांना दिली. संकटाच्या काळात केवळ भाषणे किंवा मागण्या न करता प्रत्यक्ष कृती करून गरजूंच्या मदतीला धावून जाणे हा संत तुकाराम महाराजांच्या जीवनाचा आदर्श होता, असे त्यांनी सांगितले. ‘स्वतः कृती करायची आणि त्यानंतर समाजाला सांगायचे’ हा संत तुकाराम महाराजांच्या व्यक्तिमत्त्वातील महत्त्वाचा गुण होता. समाजातील दुःखी, गरजू आणि उपेक्षित घटकांविषयी त्यांनी दाखविलेली संवेदनशीलता ही आजच्या पिढीने आत्मसात करण्याची गरज असल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले. ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग’ संत तुकाराम महाराजांच्या आध्यात्मिक विचारांवर भाष्य करताना श्रीकृष्ण महाराज उबाळे म्हणाले की, ‘आतून आणि बाहेरून शुद्ध होणे हाच खरा अध्यात्माचा मार्ग आहे.’ केवळ बाह्य दिखावा, कर्मकांड किंवा धार्मिक आडंबर म्हणजे अध्यात्म नव्हे, तर मन, विचार आणि आचरण शुद्ध ठेवणे हेच खरे अध्यात्म आहे. देव बाहेर शोधण्यापेक्षा स्वतःच्या अंतर्मनात आणि सज्जन माणसांच्या आचरणात देव पाहण्याचा संदेश संत तुकाराम महाराजांनी दिला. आपल्या आई-वडिलांची सेवा करणे हीच खरी देवसेवा असून, सर्व तीर्थांमध्ये आई-वडिलांच्या सेवेला श्रेष्ठ स्थान असल्याचा विचार त्यांनी मांडला. प्रयत्न आणि निश्चयाला संत तुकाराम महाराजांचे महत्त्व जीवनात यश मिळविण्यासाठी निश्चय, सातत्य आणि प्रयत्न आवश्यक आहेत, असे सांगताना उबाळे महाराज यांनी संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा संदर्भ दिला. ‘निश्चयाचे बळ, तुका म्हणे तेचि फळ’ तसेच ‘असाध्य ते साध्य करिता सायास’ या विचारांमधून प्रयत्नांची ताकद स्पष्ट होते. मनुष्याने आपल्या जीवनात परिवर्तन घडविण्यासाठी स्वतः पुढाकार घेतला पाहिजे. ‘तुमच्या जीवनात तुमच्याशिवाय परिवर्तन घडविण्याची शक्ती दुसऱ्या कुणाकडे नाही; ती शक्ती परमेश्वराने तुमच्यातच दिली आहे,’ असा प्रेरणादायी संदेश त्यांनी उपस्थितांना दिला. छत्रपती शिवरायांच्या कार्यालाही तुकोबारायांच्या विचारांची प्रेरणा संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा प्रभाव छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या कार्यावरही पडला असल्याचे सांगत उबाळे महाराज यांनी संतांच्या विचारशक्तीचे महत्त्व अधोरेखित केले. समाजात स्वाभिमान, शौर्य, नैतिकता आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्याची प्रेरणा निर्माण करण्यात संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा मोठा वाटा असल्याचे त्यांनी सांगितले. ‘तुकाराम महाराज समजून घ्यायचे असतील तर गाथा वाचा’ कार्यक्रमाच्या अध्यक्षीय समारोपात सेवानिवृत्त मुख्याध्यापक चितांबर मेटकर यांनी संत तुकाराम महाराजांचे विचार समजून घेण्यासाठी त्यांची गाथा सातत्याने वाचण्याचे आवाहन केले. संत तुकाराम महाराजांचे विचार केवळ ऐकून न घेता ते आपल्या जीवनात आचरणात आणणे आवश्यक आहे. तुकाराम महाराजांनी देव बाहेर शोधण्याऐवजी स्वतःमध्ये देव पाहण्याचा मार्ग दाखविला, असे त्यांनी सांगितले. जगद्गुरु तुकोबाराय व्याख्यानमालेच्या माध्यमातून संत तुकाराम महाराजांचे सामाजिक, आध्यात्मिक आणि मानवतावादी विचार समाजातील तरुण पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे महत्त्वपूर्ण कार्य सुरू असल्याचे आयोजकांनी सांगितले. कार्यक्रमाच्या माध्यमातून संत तुकाराम महाराजांच्या विचारांचा जागर घडवून आणत समाजात सत्य, समता, विवेक, मानवता आणि सामाजिक बांधिलकीची भावना रुजविण्याचा संदेश देण्यात आला.