ಸುರಪುರದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರ — ಇತಿಹಾಸ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕ ಅರಸ. 1857–58ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ (Azadi Ka Amrit Mahotsav) ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸುರಪುರದ ಅರಸ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರ ಪುತ್ರ. ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸುರಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುರಪುರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಪುರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಟೇಲರ್ ಅವರು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ಭೂಮಾಪನ, ಆದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಡೆ ಗಮನ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ 1853ರ ವೇಳೆಗೆ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯುವ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. 1857ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಹರಡಿತು. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸುರಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನುಮಾನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯ ಕಟ್ಟಿದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. *ಅರಬ್ ಮತ್ತು ರೋಹಿಲ್ಲಾ* ಸೈನಿಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಪುರದ ಸೈನ್ಯವು ಸುಮಾರು 12,000 ಜನರಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಜಮಖಂಡಿ, ನರಗುಂದ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. *1858ರ ಸುರಪುರದ ಯುದ್ಧ* 1858ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರಂದು ಸುರಪುರದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. ಸುರಪುರದ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರೀ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ನ್ಯೂಬರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನೆಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸುರಪುರದ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ಯೋಧರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುರಪುರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿತು. *ಸುರಪುರ ಕೋಟೆಯ ಪತನ* ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕಡೆ ತೆರಳಿದರು. ಈ ನಡುವೆ ಸುರಪುರ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುರಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ನಿಜಾಮರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸಲಾರ್ ಜಂಗ್ ಅವರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. *ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಅಂತ್ಯ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲು ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಅವರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಬಂಧನ/ದೇಶಾಂತರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. *ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.* ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಅವರು 1858ರ ಮೇ 11ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದು, ನಂತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಿಖರ ಘಟನೆ ಕುರಿತು ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. *ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಏಕೆ ಮಹತ್ವದವರು?* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಹೋರಾಟದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 1857–58ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ನಡೆಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಅರಸರಲ್ಲ — ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ತಲೆಬಾಗದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವೀರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. *“ಸುರಪುರದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೀರ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗದ ಧೀರ — ನಾಲ್ವಡಿ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ.”*

ಎಚ್ ಎಮ್ ಹವಾಲ್ದಾರ

Farmer ಶೋರಾಪುರ, ಯಾದಗಿರಿ, ಕರ್ನಾಟಕ•

1 day ago

ಸುರಪುರದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರ — ಇತಿಹಾಸ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುರಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಯಕ ಅರಸ. 1857–58ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ (Azadi Ka Amrit Mahotsav) ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರನ್ನು 1857ರ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಸುರಪುರದ ಅರಸ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾಸನ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ರಾಜಾ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ನಾಯಕ ಅವರ ಪುತ್ರ. ತಂದೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸುರಪುರದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುರಪುರದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಅವರನ್ನು ಸುರಪುರಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಟೇಲರ್ ಅವರು ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ, ಭೂಮಾಪನ, ಆದಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕಡೆ ಗಮನ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ 1853ರ ವೇಳೆಗೆ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲು ಮುಂದಾದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಅಸಮಾಧಾನ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಯುವ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. 1857ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೂ ಹರಡಿತು. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸುರಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಅನುಮಾನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಸೈನ್ಯ ಕಟ್ಟಿದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. *ಅರಬ್ ಮತ್ತು ರೋಹಿಲ್ಲಾ* ಸೈನಿಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಪುರದ ಸೈನ್ಯವು ಸುಮಾರು 12,000 ಜನರಷ್ಟು ಇತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇತರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಾನಾ ಸಾಹೇಬರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಜಮಖಂಡಿ, ನರಗುಂದ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. *1858ರ ಸುರಪುರದ ಯುದ್ಧ* 1858ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7ರಂದು ಸುರಪುರದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ನಡುವೆ ಭೀಕರ ಸಂಘರ್ಷ ನಡೆಯಿತು. ಸುರಪುರದ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಭಾರೀ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ನ್ಯೂಬರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದನೆಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ದಾಖಲೆಯೊಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸುರಪುರದ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ಯೋಧರು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುರಪುರದ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿತು. *ಸುರಪುರ ಕೋಟೆಯ ಪತನ* ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೈನಿಕ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕಡೆ ತೆರಳಿದರು. ಈ ನಡುವೆ ಸುರಪುರ ಕೋಟೆಯೊಳಗಿನ ದ್ರೋಹದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಒಳಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸುರಪುರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ನಿಜಾಮರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಸಲಾರ್ ಜಂಗ್ ಅವರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕರು ಎಂಬ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. *ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಅಂತ್ಯ* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲು ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮೆಡೋಸ್ ಟೇಲರ್ ಅವರ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಬಂಧನ/ದೇಶಾಂತರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಿರೂಪಣೆ ಇದೆ. *ಅವರ ಮರಣದ ಕುರಿತು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ.* ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಅವರು 1858ರ ಮೇ 11ರಂದು ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವಾಗ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದು, ನಂತರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಎಂದು ಸುದ್ದಿ ಹರಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಾವಿನ ನಿಖರ ಘಟನೆ ಕುರಿತು ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. *ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಏಕೆ ಮಹತ್ವದವರು?* ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಹೋರಾಟದ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 1857–58ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸರಾಗಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ನಡೆಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಸುರಪುರದ ನಾಲ್ವಡಿ ಶ್ರೀ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಅರಸರಲ್ಲ — ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ತಲೆಬಾಗದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ವೀರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. *“ಸುರಪುರದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ವೀರ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಮುಂದೆ ತಲೆಬಾಗದ ಧೀರ — ನಾಲ್ವಡಿ ರಾಜಾ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ನಾಯಕ.”*