यंदा तेंदुपाने आणि मोहफुल संकलनाचे काम मृत्यूच्या सावटात.. वन्यप्राण्यांची भीती.. यंदा तेंदुपाने आणि मोहफुल संकलनाचे काम मृत्यूच्या सावटात सडक अर्जुनी एप्रिल महिन्यात मोहफुले आणि तेंदुपाने संकलनाचा हंगाम परिसरातील आदिवासी व जंगलालगतच्या गावकऱ्यांसाठी रोजगाराचे मुख्य साधन बनला आहे, परंतु यंदा हा हंगाम मृत्यूच्या सावटाखाली सुरू झाला आहे. तालुक्यात मागील महिन्याभरात वाघाच्या हल्ल्यात एकाचा बळी गेल्याने मोहफुले आणि तेंदुपाने वेचण्यासाठी जंगलात जाणारे मजूर प्रचंड भीतीच्या वातावरणात आहेत. नवेगाव नागझिरा माहुली परिसरात वन्य प्राण्यांची भीती : वन्यप्राण्यांमुळे मजूर धास्तावले व्याघ्र प्रकल्पाला लागून असलेल्या कोसमतोंडी, मालिजुंगा, मुरपार, पुतळी, माहुली, दोडके, जांभळी, खोबा, सिंधीपार, चिरचाडी, मनेरी, बकी, मेंडकी आदी परिसरांतील जंगलात वाघ, बिबट्या, अस्वल व रानडुकराचा वावर वाढला आहे. ३० जानेवारी रोजी माहुली गावातील लक्ष्मी सयाम (६०) या वृद्धेचा शेतशिवारात वाघाने जीव घेतल्याने परिसरात दहशत अधिकच वाढली आहे. मोहफुले वेचण्यासाठी गोरगरीब नागरिकांना पहाटे ३ ते ६ वाजण्याच्या सुमारास जंगलात जावे लागते. हिच वेळ हिंस्त्र प्राण्यांची भक्ष्य शोधण्याची वेळ असल्याने अधिक धोका वाढला आहे. जंगलातील नैसर्गिक स्रोत, पाणवठे आटल्याने वन्यजीव आणि मानव संघर्ष वाढला आहे. जंगला लगतच्या गावातील महिला-पुरुषांना पोटासाठी जीव धोक्यात घालून जंगलात जावे लागते. जंगलात जाताना मजुरांनी समूहाने जाणे, ढोल थाळी वाजवणे असे उपाय सुरू केले आहेत. मात्र, तरीही वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्याची भीती कायम आहे. यंदा वन्य प्राण्यांच्या भीतीने नागरिक जंगलात जात नसल्याने तेंदुपाने आणि मोहफुलाचे संकलन ४० टक्के घटण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे यंदाचा तेंदुपत्ता हंगाम मजूर व ठेकेदारांसाठी तोट्याचा राहणार असल्याचे चित्र दिसत आहे. मोहफुले आणि तेंदुपाने हे अनेक कुटुंबाचे जंगलव्याप्त परिसरातील नागरिकांच्या मागण्या तेंदुपाने संकलनाच्या काळात प्रत्येक बीटमध्ये वनरक्षकाची गस्त पहाटेच्या वेळी करावी, वन्यजीव विभागाच्या माध्यमातून मजुरांचा सामूहिक विमा उतरवावा आणि वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यात मृत्यू झाल्यास २५ लाख रुपयांची मदत तत्काळ जाहीर करावी, जंगलात ठिकठिकाणी मनोरे उभारून निरीक्षण व्यवस्था करावी. मोहफुले व तेंदुपाने संकलन करून करून दिवसाला २०० ते ३०० रुपये मिळतात, पण जीव गेला तर कुटुंबाचे काय, अशी भीती मनात आजही कायम आहे. नंदराज पंधरे, कोसमघाट वर्षभराचे आर्थिक नियोजनाचे आधार आहेत. मात्र, वन्य प्राण्यांच्या वाढत्या हल्ल्यामुळे यंदाचा हंगाम जीव वाचला, तर कमाई, अशा अवस्थेत आहे. प्रशासनाने तातडीने ठोस पावले उचलून वन्य प्राणी आणि मानव संघर्ष कसा कमी होईल, यासाठी प्रयत्न करावा, अशी मागणी होत आहे.

Ashlesh Made

Sadak-Arjuni, Gondia•

5 hrs ago

यंदा तेंदुपाने आणि मोहफुल संकलनाचे काम मृत्यूच्या सावटात.. वन्यप्राण्यांची भीती.. यंदा तेंदुपाने आणि मोहफुल संकलनाचे काम मृत्यूच्या सावटात सडक अर्जुनी एप्रिल महिन्यात मोहफुले आणि तेंदुपाने संकलनाचा हंगाम परिसरातील आदिवासी व जंगलालगतच्या गावकऱ्यांसाठी रोजगाराचे मुख्य साधन बनला आहे, परंतु यंदा हा हंगाम मृत्यूच्या सावटाखाली सुरू झाला आहे. तालुक्यात मागील महिन्याभरात वाघाच्या हल्ल्यात एकाचा बळी गेल्याने मोहफुले आणि तेंदुपाने वेचण्यासाठी जंगलात जाणारे मजूर प्रचंड भीतीच्या वातावरणात आहेत. नवेगाव नागझिरा माहुली परिसरात वन्य प्राण्यांची भीती : वन्यप्राण्यांमुळे मजूर धास्तावले व्याघ्र प्रकल्पाला लागून असलेल्या कोसमतोंडी, मालिजुंगा, मुरपार, पुतळी, माहुली, दोडके, जांभळी, खोबा, सिंधीपार, चिरचाडी, मनेरी, बकी, मेंडकी आदी परिसरांतील जंगलात वाघ, बिबट्या, अस्वल व रानडुकराचा वावर वाढला आहे. ३० जानेवारी रोजी माहुली गावातील लक्ष्मी सयाम (६०) या वृद्धेचा शेतशिवारात वाघाने जीव घेतल्याने परिसरात दहशत अधिकच वाढली आहे. मोहफुले वेचण्यासाठी गोरगरीब नागरिकांना पहाटे ३ ते ६ वाजण्याच्या सुमारास जंगलात जावे लागते. हिच वेळ हिंस्त्र प्राण्यांची भक्ष्य शोधण्याची वेळ असल्याने अधिक धोका वाढला आहे. जंगलातील नैसर्गिक स्रोत, पाणवठे आटल्याने वन्यजीव आणि मानव संघर्ष वाढला आहे. जंगला लगतच्या गावातील महिला-पुरुषांना पोटासाठी जीव धोक्यात घालून जंगलात जावे लागते. जंगलात जाताना मजुरांनी समूहाने जाणे, ढोल थाळी वाजवणे असे उपाय सुरू केले आहेत. मात्र, तरीही वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्याची भीती कायम आहे. यंदा वन्य प्राण्यांच्या भीतीने नागरिक जंगलात जात नसल्याने तेंदुपाने आणि मोहफुलाचे संकलन ४० टक्के घटण्याची भीती निर्माण झाली आहे. त्यामुळे यंदाचा तेंदुपत्ता हंगाम मजूर व ठेकेदारांसाठी तोट्याचा राहणार असल्याचे चित्र दिसत आहे. मोहफुले आणि तेंदुपाने हे अनेक कुटुंबाचे जंगलव्याप्त परिसरातील नागरिकांच्या मागण्या तेंदुपाने संकलनाच्या काळात प्रत्येक बीटमध्ये वनरक्षकाची गस्त पहाटेच्या वेळी करावी, वन्यजीव विभागाच्या माध्यमातून मजुरांचा सामूहिक विमा उतरवावा आणि वन्य प्राण्यांच्या हल्ल्यात मृत्यू झाल्यास २५ लाख रुपयांची मदत तत्काळ जाहीर करावी, जंगलात ठिकठिकाणी मनोरे उभारून निरीक्षण व्यवस्था करावी. मोहफुले व तेंदुपाने संकलन करून करून दिवसाला २०० ते ३०० रुपये मिळतात, पण जीव गेला तर कुटुंबाचे काय, अशी भीती मनात आजही कायम आहे. नंदराज पंधरे, कोसमघाट वर्षभराचे आर्थिक नियोजनाचे आधार आहेत. मात्र, वन्य प्राण्यांच्या वाढत्या हल्ल्यामुळे यंदाचा हंगाम जीव वाचला, तर कमाई, अशा अवस्थेत आहे. प्रशासनाने तातडीने ठोस पावले उचलून वन्य प्राणी आणि मानव संघर्ष कसा कमी होईल, यासाठी प्रयत्न करावा, अशी मागणी होत आहे.