जिजाऊ-साऊ च्या रुपात गौराईच आगमन- सौ. जयश्री विधाते. गौराई पूजनीय… पण जिजाऊ–सावित्री नित्यस्मरणीय जिजाऊ-साऊ च्या रुपात गौराईच आगमन- सौ. जयश्री विधाते. गौराई पूजनीय… पण जिजाऊ–सावित्री नित्यस्मरणीय! महाराष्ट्राच्या संस्कृतीत गौरी-गणपतीचा सण म्हणजे आनंद, श्रद्धा, परंपरा आणि कौटुंबिक जिव्हाळ्याचा उत्सव. घराघरांत गौराईचे आगमन होते. तिची सजावट केली जाते, पूजा-अर्चा केली जाते आणि तिच्या चरणी सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते. गेली अनेक वर्षांपासून आम्ही आमच्या अष्टपुत्र निवास स्थानी 'राजमाता जिजाऊ आणि क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुलेच्यां रुपात महालक्ष्मी (ज्येष्ठ गौरी ) बसवतोत. गौराई पूजनीय आहे, यात शंका नाही; पण आमच्यासाठी जिजाऊ आणि सावित्रीबाई या केवळ पूजनीय नव्हे, तर नित्यस्मरणीय आणि वंदनीय आहेत. कारण गौराई ही श्रद्धेचे प्रतीक आहे; तर जिजाऊ आणि सावित्रीबाई या जागृत विचारांचे, संघर्षाचे आणि परिवर्तनाचे जिवंत प्रतीक आहेत. एके काळी समाजमनावर अज्ञान, रूढी, विषमता आणि अन्यायाचे प्रचंड पगडा होता. स्त्रीयांना शिक्षणाचा अधिकार नव्हता, निर्णयस्वातंत्र्य नव्हते. समाजातील एक मोठा वर्ग शतकानुशतके अन्याय अत्याचारच्या ओझ्याखाली दबलेला होता. अशा काळात जिजाऊंनी संस्कारांची मशाल हाती घेतली आणि सावित्रीबाईंनी शिक्षणाची ज्योत पेटवली. जिजाऊंनी शिवबांच्या मनात स्वराज्याचे स्वप्न रुजवले. अन्यायासमोर न झुकण्याची शिकवण दिली. स्वाभिमान, शौर्य, न्याय आणि माणुसकी या मूल्यांची पेरणी केली. त्यांच्या संस्कारांतून घडलेला शिवबा पुढे छत्रपती शिवाजी महाराज झाले आणि स्वराज्याचा इतिहास घडला. दुसरीकडे सावित्रीबाईंनी हातात पाटी पेन्सिल घेतली आणि स्त्रीशिक्षणाचा पहिला दीप प्रज्वलित केला. समाजाचा रोष, अपमान, दगड-मातीचे मारे सहन करूनही त्या थांबल्या नाहीत. कारण त्यांना माहीत होते— “शिक्षण म्हणजे केवळ अक्षरज्ञान नाही; शिक्षण म्हणजे माणसाला माणूस म्हणून जगण्याचा अधिकार.” गौराईसमोर आपण समृद्धी-सुखाची प्रार्थना करतो तर जिजाऊं-साऊंकडून आपण स्वाभिमान-समानता शिकतो. गौराईची सजावट काही दिवसांची असते; पण जिजाऊंचे संस्कार आणि सावित्रीबाईंचे विचार आयुष्यभरासाठी असतात. म्हणूनच आमच्यासाठी गौराईचा सण काही दिवसांचा असला, तरी जिजाऊ–सावित्रींच्या विचारांचा उत्सव हा रोजचाच आहे. “गौराईची पूजा श्रद्धेने करू, जिजाऊंचे संस्कार कृतीत आणू, सावित्रीबाईंचे शिक्षणाचे स्वप्न पुढे नेऊ, आणि प्रत्येक स्त्रीला स्वाभिमानाने जगण्याचा अधिकार देऊ!” त्यांनी समाजाला केवळ जागे केले नाही, तर डोळसपणे जगायला शिकवले. म्हणून त्यांच्या दाखवलेल्या वाटेवरचे प्रत्येक पाऊल—आमच्यासाठी स्मरणीय आणि वंदनीय आहे.

बालाजी जगतकर

Farmer बीड, बीड, महाराष्ट्र•

3 hrs ago

जिजाऊ-साऊ च्या रुपात गौराईच आगमन- सौ. जयश्री विधाते. गौराई पूजनीय… पण जिजाऊ–सावित्री नित्यस्मरणीय जिजाऊ-साऊ च्या रुपात गौराईच आगमन- सौ. जयश्री विधाते. गौराई पूजनीय… पण जिजाऊ–सावित्री नित्यस्मरणीय! महाराष्ट्राच्या संस्कृतीत गौरी-गणपतीचा सण म्हणजे आनंद, श्रद्धा, परंपरा आणि कौटुंबिक जिव्हाळ्याचा उत्सव. घराघरांत गौराईचे आगमन होते. तिची सजावट केली जाते, पूजा-अर्चा केली जाते आणि तिच्या चरणी सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते. गेली अनेक वर्षांपासून आम्ही आमच्या अष्टपुत्र निवास स्थानी 'राजमाता जिजाऊ आणि क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुलेच्यां रुपात महालक्ष्मी (ज्येष्ठ गौरी ) बसवतोत. गौराई पूजनीय आहे, यात शंका नाही; पण आमच्यासाठी जिजाऊ आणि सावित्रीबाई या केवळ पूजनीय नव्हे, तर नित्यस्मरणीय आणि वंदनीय आहेत. कारण गौराई ही श्रद्धेचे प्रतीक आहे; तर जिजाऊ आणि सावित्रीबाई या जागृत विचारांचे, संघर्षाचे आणि परिवर्तनाचे जिवंत प्रतीक आहेत. एके काळी समाजमनावर अज्ञान, रूढी, विषमता आणि अन्यायाचे प्रचंड पगडा होता. स्त्रीयांना शिक्षणाचा अधिकार नव्हता, निर्णयस्वातंत्र्य नव्हते. समाजातील एक मोठा वर्ग शतकानुशतके अन्याय अत्याचारच्या ओझ्याखाली दबलेला होता. अशा काळात जिजाऊंनी संस्कारांची मशाल हाती घेतली आणि सावित्रीबाईंनी शिक्षणाची ज्योत पेटवली. जिजाऊंनी शिवबांच्या मनात स्वराज्याचे स्वप्न रुजवले. अन्यायासमोर न झुकण्याची शिकवण दिली. स्वाभिमान, शौर्य, न्याय आणि माणुसकी या मूल्यांची पेरणी केली. त्यांच्या संस्कारांतून घडलेला शिवबा पुढे छत्रपती शिवाजी महाराज झाले आणि स्वराज्याचा इतिहास घडला. दुसरीकडे सावित्रीबाईंनी हातात पाटी पेन्सिल घेतली आणि स्त्रीशिक्षणाचा पहिला दीप प्रज्वलित केला. समाजाचा रोष, अपमान, दगड-मातीचे मारे सहन करूनही त्या थांबल्या नाहीत. कारण त्यांना माहीत होते— “शिक्षण म्हणजे केवळ अक्षरज्ञान नाही; शिक्षण म्हणजे माणसाला माणूस म्हणून जगण्याचा अधिकार.” गौराईसमोर आपण समृद्धी-सुखाची प्रार्थना करतो तर जिजाऊं-साऊंकडून आपण स्वाभिमान-समानता शिकतो. गौराईची सजावट काही दिवसांची असते; पण जिजाऊंचे संस्कार आणि सावित्रीबाईंचे विचार आयुष्यभरासाठी असतात. म्हणूनच आमच्यासाठी गौराईचा सण काही दिवसांचा असला, तरी जिजाऊ–सावित्रींच्या विचारांचा उत्सव हा रोजचाच आहे. “गौराईची पूजा श्रद्धेने करू, जिजाऊंचे संस्कार कृतीत आणू, सावित्रीबाईंचे शिक्षणाचे स्वप्न पुढे नेऊ, आणि प्रत्येक स्त्रीला स्वाभिमानाने जगण्याचा अधिकार देऊ!” त्यांनी समाजाला केवळ जागे केले नाही, तर डोळसपणे जगायला शिकवले. म्हणून त्यांच्या दाखवलेल्या वाटेवरचे प्रत्येक पाऊल—आमच्यासाठी स्मरणीय आणि वंदनीय आहे.